Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Мае мазгі! Мазгі выскачылі, во! — памацаўшы галаву, працягвае мне далонь сваю, на якой бялеюць шматкі квашанай капусты.

— Цьфу, панікёр!

На грудзях у мяне, пачэпленая за рэмень,— лімонка. Я выдзёргваю чаку, устаю і з усяе сілы шпурляю гранату ўперад. Яшчэ, мабыць, не паспелі пападаць на зямлю асколкі, як я ўжо быў каля ямы. Усё гэта зрабіў я ўпэўнена, і зусім не з-за легкадумнай зухаватасці. У маіх паводзінах былі ігра мускулаў, звычайны разлік, радасць ад пачуцця ўласнай сілы і тая ўпэўпенасць, якая ішла ад вопыту. Быў такі стан, калі кідаешся з сякерай на бярозу, добра ведаючы, колькі пакласці намаганняў ва ўдар, дакладна суразмерыўшы вастрыню сякеры з сілай і размахам пляча ды супраціўленнем дрэва, адчуваючы, што бярозу напэўна ссячэш. Толькі ў даным выпадку прыбаўляўся яшчэ элемент гульні, азарту, смяротнай рызыкі, побач з адчуваннем пэўнай перамогі.

Ах, халерныя фрыцы, шчэ будзеце станавіцца мне папярок дарогі?! — закрычаў я.

Вядома, каля ямы зараз ужо нікога няма. Немцы напалохана тупаюць ботамі, шалясцяць кустамі ўжо ад мяне далёка.

Валя, збірай там свае мазгі і давай сюды! — клічу Філімончыка.

Перабягаем рэйкі моўчкі.

Далей крочым да лесу, а я смяюся ў душы з таго, як здорава папёр немцаў. Прыпомніў выпадак з капустай. Ото ж з майго напарніка цяпер будуць рагатаць партызаны, калі раскажу ім пра «мазгі» — да канца вайны будуць мець пацеху! З-за Ліды адчуваю мсцівае здавальненне.

Перад нашай стаянкай Філімончык развітваецца.

То зойдзем і павячэраем?

Мяне свае чакаюць,— гаворыць ён нейкім надломленым голасам.

З той пары ён перастае ў нас бываць.

4

Як ні дзіўна, але дом наш уцалеў.

Збіраліся немцы дом спаліць, ды ён спатрэбіўся. Некалькі разоў на нашым падворку ўстройвалі фашысты засады на мяне. Потым амтскамісар намерваўся тут размясціць гарнізон. Так дом наш і захаваўся. Уцалеў і хлеў, стайня. Не стала толькі гумна. I то, мабыць, па віне бацькі.

Ноччу павёў ён Навасёлава і Папроцкага ўзрываць цягнік. Для мінёраў патрэбны зараснікі для прыкрыцця, а бацька пайленш ведаў кусты, вядома, ля свайго хутара. У той час мужыкоў на пуць немцы ўжо не ставілі ні ноччу, ні днём, вартавалі чыгунку самі.

Партызаны наблізіліся да палатна, зашыліся пад ялінкі снегаахоўнай паласы ды пачалі чакаць эшалон. Як на злосць, цягнік усё не ішоў, толькі часта звякалі па броўцы каменні пад ботамі патрулёў ды чулася прыглушанае гергетанне. Нашым стала доўжыц-ца, яны пачалі шаптацца.

Эх, а ў атрадзе зноў страшаўская самагоначка з'явілася! — з сумам уздыхнуў Колька Навасёлаў.— Дзе я ні быў, ні каштаваў, але такой, якую вараць тут, не спатыкаў, дальбо, яшчэ! Мёд! I празрыстая — шкло! Вернемся са ўзрыву, і няхай нам Кучынскі з Філімончыкам ставяць па паўлітра!

Не менш! — падтаквае Папроцкі.

Бацька ўспомніў.

А ў мяне, хлопцы, бутэлька «Маскоўскай» яшчэ ляжыць недзе ў гумне!

Партызаны нямеюць.

От, гэта да-а! — праз хвіліну кажа Папроцкі.— У снапах?

Якія цяпер могуць быць снапы. У мякіне!

То мо прынеслі б нам, дзядзьку, пакаштаваць!

Бацька маўчыць.

Бяжыце за ёю, а мы ўжо тут без вас управімся! — загараецца, робіцца надта добрым Навасёлаў.— Праўда, управімся, Сяргей?

Вядо-ома! Падвялі нас да пуці, і хопіць! Няўжо вам, пажылому чалавеку, яшчэ паўзці з намі да рэек!.. Лепш схадзеце ў сваё гумно!

Узарвем, хлопцы, поезд, тады.

Э-эх!..