Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Але Міры не было справы ні да Нікіцінай, ні да вады, ні да нас.

З пушчы выпаўзаюць і астатнія, бездапаможна тоўпяцца над мёртвымі.

Бязмозглыя, не збірацца ў адно месца, няўжо цяжка так зразумець гэта! — разганяе іх Косця.— Мёртвым усё роўна не дапаможаце, а то секане з кулямёта і ляжаце тут усе покатам!

Камісара не слухаюць. Твары ў людзей здзіўленыя, жахлівыя.

Лічу жывых. Семнаццаць. Усе. Зводдаль глядзіць на мяне Кардаш, нібы папракае: «Нягоднік, а яшчэ і падазраваў гэтых няшчасных!»

Сам не свой бессэнсоўна тапчуся. Наступаю на нейкія валікі цвёрдыя. Патропы. Яшчэ з вострым смуродам парахавых газаў.

Глядзі! — паказваю Кардашу.

Рускі! — дзівіцца той. Знаходжу ў імху яшчэ сотню такіх жа.

Дык хто па вас тут страляў? — пытатося ў Смірнова.

Нейкія ў цывільным.

Ні аднаго немца не было сярод іх! — скардзіцца кучаравы.

Ну-у? — дзівіцца і Косця.

Гэта — банда Тарноўскага!

Як я не здагадаўся адразу! Прыйшлі б сюды немцы, дык напэўна сумелі б абкружыць і перастраляць усіх тут, як качак. Разгром учынілі сяляне-«самаахоўшчыкі». За некалькі буханак хлеба, збанкоў малака і дзесятак галовак падгнілай капусты з мінулага года загубілі траіх людзей!

Хочацца абрынуць на здраднікаў такую дубіну, каб адным махам скрышыць змяінае гняздо. Не быць мне камандзірам у гэтым раёне, калі не выкараню іх! Яшчэ ў Гута-Міхаліне чуў, як у адным месцы пераапранутыя за немцаў партызаны абдурылі прадажнікаў і іх перабілі, хоць ніхто з хлопцаў не ведаў і слова па-нямепку, чаго ж баяцца мне?

Хлопцы, пойдзем, правучым раз і назаўсёды, пакончым з імі! — абуяны рашучасцю, кажу я.

Пайшлі! — падхопліваюць не менш узлаваныя Косця і Сашка.

Чакай нас тут! —загадваю Смірнову.— Мужыкі другі раз не прыйдуць, не бойся, будуць высцерагацца засады. Ты пахавай забітых. Пазбірай бульбу, крупу, наварыце есці і пакарміце людзей! Мы сёнпя яшчэ вернемся!

Вазьміце і мяне-е з сабой! — просіцца кучаравы.

Да задумы не хапае аднаго чалавека, а хлапец мне нечым падабаецца.

Як зваць?

Мішка Лук'янаў.

Валяй па дарожцы наперад. Спаткаеш каго, свішчы «Кацюшу». Мы за табой следам!

Зразумела!!

3

На краі лесу спыняемся. Перад намі дзядзька парай коней арэ камяністае поле, дзве жанчыны тыцкаюць у баразну парэзаныя долькі бульбы. Далей на ўзгорках таксама пястраць жаночыя хусткі, варушацца людзі і коні натужна цягнуць плугі. Блішчаць выглянцаваныя дажджамі, асветленыя радасным вясеннім сонцам камяні.

Пасля кароткай нарады Мішу загадваю пад куст схаваць боты і вінтоўку. Рву на ім кашулю, завязваю назад рукі, але так, каб хлапец сам мог у момант развязацца. Кладу яму ў кішэню свой наган.

Чорт, мая форма можа выдаць! — сумняваецца Косця.— З Каўнян працуюць жа на чыгунцы, ведаюць яе!

Кардаш супакойвае:

Што ты? У Гарадку стаяць часці ўкраінскіх нацыяналістаў, у іх дакдадна такія самыя мундзіры!