Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Вайцяхоўскі прыглядаўся, штосьці прыкідваў, нарэшце адклікаў мяно ў лес:

- Тут можна арганізаваць цэлы атрад партызанскі, чацвёрты ў нашай брыгадзе. А ты што думаеш?

Я шчасліва ўсміхнуўся.

Яшчэ вам у Гута-Міхаліне пра гэта намякаў! Камбрыг раскрыў планшэт, ткнуў пальцам у карту:

— Брыгада носіць імя Кастуся Каліноўскага. Ён нарадзіўся кіламетраў сем адгэтуль, у Мастаўлянах...

- Го, вы мне гаворыце! У гэтых самых Мастаўлянах быў наш прыход да рэвалюцыі! Мой бацька, дзед і прадзед там хрышчоныя! Нашых пакойнікаў там хавалі!..

— Бачыш, як усё складваецца! Імем Кастуся назавём і атрад, згодзен?

Здорава — лепш і не прыдумаеш!

Віця, падрыхтуй загад! — кінуў ад'ютанту.

Я не паспеў апамятацца, як ад'ютант, наш Віктар Раманцэвіч, паднёс камбрыгу на подпіс загад аб арганізацыі новага атрада, камандзірам якога назначылі нечакана — мяне! Хлопцы выставілі на мох усю страшаўскую самагонку. На гэты раз трэба было выпіць і мне.

Усё адбылося нібы на хрысцінах, калі п'юць за малое, расхвальваюць яго ўяўныя якасці, вызначаюць яму жыццёвы шлях, а яно сабе ляжыць і бурбалкі пускае.

Я наіўна думаў, што ў выпіўцы галоўнае праглынуць славутую вадкасць — гарэлку. Сабраў усю сілу волі, перакуліў у рот шклянку першака і не адчуў нават, што гэта вадкасць: у нутро бухнула полымя! Агонь праз горла хлынуў у жывот, апёк грудзі, забіў дыханне. Зацьміла ад слёз вочы, захісталіся сосны, і, каб не паляцець у сінюю бездань неба, я выцягнуўся на мох ды з усяе сілы ўшчаперыўся за зямлю. Выяўляецца — вось калі кульмінацыя славутага п'янства!

Ужо-о? — здзівіліся хлопцы.

Ну і слаба-ак!

— Уставай, герой!

Я ўсё баяўся адарвацца ад зямлі.

Таварышы падхапілі мяне, прысланілі да ствала. I больш ужо нічога не чуў, што да мяне гаварылі, якія давалі парады.

Калі прыйшоў да памяці, камбрыг заявіў:

Раскошныя ў цябе ўмовы, Алёша, зайздрошчу! Не толькі атрад — цэлае злучэнне тут можна арганізаваць. Усё залежыць ад цябе самога. Давай, дзейнічай, а нам — пара. Не будзем перашка-джаць табе і скоўваць ініцыятыву.

Камбрыг вызначыў мне камісара, начальніка штаба. На месяц уперад перадаў паролі. Даручыў адрасы сувязных і параіў, як сябе ў кожным выпадку паводзіць. Гэтым парадам я не прыдаваў значэння — яны здаліся па плячы толькі камандзіру вайсковай адзінкі.

Вайцяхоўскі нават яшчэ дастаў з грудной кішэні завернуты ў цэлафан морфій. Белы парашок асцярожна раздзяліў на роўныя часткі і адну даў мне — сыпаць нібыта ў рот цяжкараненым партызанам, каб не мучыліся.

Я быў даўно за атрад у нашай мясцовасці, але для гэтага хацеў, каб з Масквы прыслалі сюды сапраўднага камандзіра тыпу Вайцяхоў-скага. Ужо тое, адкуль ён прыйшоў бы, кідала б маіх землякоў у агонь і ваду. Арганізавацца ж самім і паставіць на чале такога войска мяне?.. Аднак парады я выслухаў, паролі і морфій узяў, бо ведаў, што адмова не паможа. Трэба яшчэ дадаць — усё гэта казытала, вядома, і маё самалюбства.

Не стала камбрыга, і адразу на мяне наваліліся клопаты. У атрад папрасіліся знаёмыя хлопцы, а чым іх узброіць? З паўстанка забраў кулямёт, гранаты (як яны цяпер прыдаліся!). Пару аўтаматаў раздабыў у сваіх сяброў бацька. Усё гэта дробязь. А тут яшчэ ўвязаліся нямецкія агенты.

З Беластока прыбылі тры мужчыны.

Гомельскія. Вывезеныя немцамі на работу. Уцяклі. Надта хочам ваяваць...

Трэба залічыць у атрад — няма куды ім дзецца. Але чамусьці страшна было заставацца з імі ў лесе. Адчуў да іх інтуітыўную непрыязь.

Суседні лес называецца Дубава. Там якраз спыніўся атрад, які прабіраўся з Белавежы пад Гродна. Камандзір яго меў лішнюю зброю, але мала людзей. Мясцовыя хлопцы чакалі, калі вазьму іх я, да яго ісці не збіраліся. Госць папрасіў, каб я іх перадаў. Хіба я дурань аддаваць людзей каму — яны потым у мяне будуць!

Тады аддай гомельскіх, гэтыя не мясцовыя, атрымаем за іх пару вінтовак.

Прапанова была заманлівая.

Тры! За кожную галаву па вінтоўцы! — не разгубіўся я.