Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Мы з Мікалаем укінулі ў сінагогу варону, бацька пасля добра мяне налупцаваў, і на гэтым нашая дружба скончылася. Мікалай з пятага класа школу кінуў, каб аж цяпер перайсці мне дарогу...

6

Мінуўшы нежылы, апусцелы Лукашоў хутар, адпраўляюся ў лес. Ногі самі нясуць мяне ў месца, дзе калісьці была ў нас з Нінай калекцыя гнёздаў.

Апынаюся ў ельнічку. Гнёзды ўжо зараслі, іх прысыпала ігліцай, прыцерушыла снегам. Падлазячы пад ніжнія галінкі елачак, калісьці мы з Нінай нагіналіся. Цяпер разлапістае галлё губляецца ўгары, да яго добра трэба задзіраць галаву.

Грэбаю наском бота, выдзіраю струхлелую гурбачку ражноў ад варонінага гнязда. I не стлела, глядзі!..

Гляджу на ўсё гэта з сумам, а на сэрцы роспач. Ніну я ненавіджу лютай нянавісцю. Стараюся выкінуць яе з галавы. Іду прэч ад гэтага месца. Пра яе я ўжо не думаю.

Мана!

Горыч мяне раз'ядае, адначасна я ўвесь напоўнены Нінай. Калі б вось зараз авалодаў бомбай, якая адным выбухам магла б знішчыць у Гарадку і немцаў, і бобікаў, і самаахоўшчыкаў з іхнімі сем'ямі, то ці не завагаўся б кідаць яе?

Дакараю сябе за маладушнасць і апынаюся на дзялянцы, дзе Ніна давала дзве ягадзіны і я, дурань, не прыняў.

Паблукаўшы гэтак да вечара, пастраляўшы з нагана па яловых шышках, вяртаюся дамоў.

Заданне ў мяне, на маю думку, надзвычай лёгкае: даведацца, дзе стаяць немцы, колькі іх у кожным гарнізоне, што возяць па чы-гунцы і шашы, якія базіруюцца самалёты на бліжэйшых аэрадромах.

Што і сам ведаю, што дабаўляе бацька.

У Страшаве даўно не стала маіх равеснікаў. Частка яшчэ да вайны завербавалася на Урал, хто потым пайшоў у партызаны, астатніх немцы схапілі ды пагналі ў Германію на работу ці запакавалі мэнчыцца ў Штутгоф. План прывесці ў Гута-Міхаліну цэлае войска адгэтуль ужо выглядае утопіяй. У лагер збіраецца пайсці са мной толькі дваіх, але вяртацца ў Гута-Міхаліну яшчэ зарана. Карціць выкінуць немцам які-небудзь фокус.

Успамінаю пра магнітную міну і перадаю яе лесніку Карповічу. Трэба неяк аддзячыць чалавеку, што здаў мяне партызанам.

Яшчэ застаецца тры кілаграмы толу і кавалак бікфордава шнура. Цягнік пад адхон гэтым не пусціш — замала ўзрыўчаткі. Пада-рваць бы стрэлку ў Валілах, і то добра! Дарога туды вядзе лесам, у ім вядомы мне кожны кусцік ядлоўцу. Адзіная перашкода — рэчка Супрасль — незамёрзлая, з чыгуначнымі і шасейнымі мастамі, але ахоўваецца толькі першы.

7

Выбіраюся з хаты вечарам.

На ўскраі хвойніку, ужо перад самымі Валіламі, натыкаюся на доўгую, барачнага тыпу, будыніну. Пры Польшчы тут быў клуб лесапільнага завода.

I цяпер у ім нешта такое. Чуваць, як там рэжа аркестр, рытміч-на тупочуць боты — там ваўсю ідуць танцы! Сёння ж — нядзеля, я пра яе і забыўся!

Есць жа людзі, якія святкуюць, нібы ў даваенны час, ім весела і горача — бобікі нават паадкрывалі сабе вокны, бытта летам!..

Асцярожна мінаю барак, вылажу на пуць.

Перада мной — асветлены электрычным святлом прастор. Спра-ва — аўтастрада з цёмнай істужкай адшліфаванага да бляску, засты-лага ў зімняй сцюжы асфальту. Злева — шарэнга маўклівых дамоў з шапкамі снегу. Спераду — стрэлачная будка. За будкай — пункціры чырвоных, жоўтых і зялёных агеньчыкаў на стрэлках ды семафорах.

Ля вакзала пішчыць манеўровы паравоз. Гудуць тэлефонныя правады. У будцы рагочуць бяспечна мужчыны. А ззаду ад мяне духа-вы аркестр усё наярвае бравурную мелодыю. Навокал — ні жывой душы!

Крадуся ўздоўж выкаўзанай цягнікамі і добра намазучанай рэйкі. Вось і стрэлачпая вілка. Тут!

Паспешліва суну ў вілку пакет з толам. Ён не надта пасуе — пустата ў развілцы трохкутная, тол квадратны, таму да рэек прылягае не шчыльна. Я загортваю пакет у анучку, туга запіхваю паміж жалязяк і азіраюся.

Гэтаксама бялеюць дахі, бесклапотна рагочуць людзі ў будцы, барабан і талеркі выбіваюць бойкі рытм і ў такт музыцы дружна шор-гаюць падэшвы ботаў. Шнура маю адно шэсцьдзесят сантыметраў. Бегчы трэба будзе на ўсход па найкарацейшай дарозе, яна якраз вядзе ля халернага барака. Вядома, хто там танцуе: немцы з бобікамі ды іхнія прыслужнікі. Мажліва, і Нінка там са сваім Шусцікам?!. Сваю пышную шавялюру, напэўна, абвязала чырвонай істужкай!.. Цьфу!..

Мінуць барак лепш да выбуху. Не трапіць бы на перапынак, калі танцоры выйдуць на свежае паветра!..

Прыслухоўваюся апошні раз.

У мяне калоціцца сэрца, нібы хто тупае па мёрзлай зямлі. Ігра-юць факстрот «Розэ мундэ». Гэтую мелодыю я люблю. Якраз барабаны з талеркамі прыціхлі, саксафоны цягнуць калена, дзе хлапец на паў-тонах просіць дзяўчыну падараваць яму любоў. Зараз пойдзе адказ самой Розы. А за ім — доўгі прыпеў, і яго праігрываюць два разы.

Часу шмат!