Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Нерашуча стаўлю на зямлю патэльню, неахвотна іду за радысткай.

На двары Галя сныпяецца. У руках у яе кацялок, там ззяе і сычыць вуголле. Мусіць, нясе распальваць печ. Барвовы жар вуглёў асвятляе кісць яе рукі, крысо кажушка, нават твар. Толькі цяпер заўважаю — ростам яна дакладна як Ніна.

Заўтра выходзіце? — пытаецца прыцішана.

Раніцой.

Яна ўзіраецца на мяне з жалем і сумам. А мо мне толькі так здалося?.. Думаю пра другое. Трэба было папярэдзіць кухара. Гэты няўклюда яшчэ валёнкамі ўлезе ў патэльню. Ды і я, разява, пакінуў на самым праходзе!..

Жадаю вярнуцца вам жывым і здаровым! — шэпча Галя ласкава ды цягне руку.

А што са мной здарыцца?! — радуюся, што на гэтым усё канчаецца, і паспешна лаўлю яе далонь.

Крысо расшпіленага кажушка ўлезла ў кацялок. Чуваць, як смыршчыць воўна.

Згарыце! — бяруся адхіляць крысо.

Галя раптам прыўстае на пальчыкі і цалуе мяне ў шчаку. Далікатна, чула, кончыкамі вуснаў.

Вяртайцеся, абавязкова!— шэпча ўсхвалявана.— Вельмі гэтага хачу!..

Я надта разгубіўся. Калі апамятаўся, радысткі ўжо не было. Толькі ў камандзірскай зямлянцы ляпнулі дзверы.

Паварочваю ў будан. Салвесь нешта пытаецца, я механічна адказваю яму. Мне вельмі няёмка, адчувато сябе страшэнна вінава-тым. Залёты мае да дзяўчыны былі ад няма чаго рабіць, ад суму.

Пачакай, а хіба ж я заляцаўся?..

Тады — навошта было зыркаць, вартаваць на сцежках? Халера, бытта звязаў сябе. Падумае невядома што, будзе спадзявацца!

10

Адправіліся, як запланавалі.

За кароткі час Кулеша паспеў абмуляць ушчэнт ногі і аслабець. На прывале клаўся дзе папала, засынаў такім сном, што хлопцы дабудзіцца не маглі. Камандзіра групы, Сашку Сляпуху, выводзіць з раўнавагі, псуе настрой і мне. Страх і падумаць, што мяне чакае з нядойдай, калі мы развітаемся і Сашка з людзьмі пойдзе сабе далей.

На трэція суткі спыняемся на світанні пад Поразавам дняваць. Удалі чуваць гвалтоўную страляніну, але мы выставілі варту ды спакойна засынаем — мала дзе з-за чаго страляюць? На тое і вайна!

Прыцемкамі выходзім у вёску Хрустава. Стукаем у акно сувязнога. Перапалоханы да смерці дзядзька выбягае на двор і ледзь не плача:

Хлопчыкі, даражэнькія, хіба ж вы нічога не чулі яшчэ?!. Божа, божа, якая бяда!.. Учора вечарам трынаццаць панамарэн-каўцаў зайшлі на хутар пад лес начаваць, і слухайце, што атрымалася! Гаспадар паслаў сына ў поразаўскі гарнізон з даносам! Раніцой немцы абкружылі хату ды амаль усіх перастралялі! Унь, так яны і валяюцца нагія вакол хаты ў снезе!.. Толькі адзін прарваўся скрозь засаду, выскачыў у лес! Немцы ўбачылі крывавы след, але ў гушчар ужо не пайшлі — дойдзе! — сказалі — на снезе пад кустом і сам!

Партызан вестка прыгнятае. Сярод загінуўшых — іхнія сваякі і сябры, нават згаварваліся ісці ў паход разам. Ведай мы пра выпадак, можна было б хлопцаў ратаваць! Абкружыўшы хутар, немцы былі бяспечныя. Адзін дружны залп па карніках з тылу кінуў бы іх, мажліва, у паніку, мы ў гэты момант...

Уражаныя навіной некалькі мінут мы стаім і перажываем.

Ліха на яго, чулі страляніну і спакойна леглі сабе дрыхнуць! — кажу ўсхваляваны.

Сляпуха ўражаны не менш.

То што рабіць будзем? — пытаюся.

Партызанскія козыры — цярплівасць і асцярожнасць,— гаворыць ён.— Цяпер мае хлопцы з тыдзень не будуць здольныя на такое. Толькі ў атаку з імі зараз хадзіць, а не прабірацца пад Беласток. Буду чакаць, пакуль людзі астынуць.

А як жа я?

Мы пашукаем раненых, падбяром пабітых і адвязём на партызанскія могілкі. Ты можаш рабіць, што сабе хочаш...

I я далей не пайду! — плаксіва заяўляе Кулеша.— Што, мне больш за ўсіх трэба? Во, які пухір! — паказвае пятку.