Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Адзінай жанчыне ў зямлянцы, Марусі, выдзелілі цэлы закутак за печчу. Яна вяртаецца ад капітана, пачынае са злосцю бразгацець кацялкамі, лыжкамі.

Што за камар цябе ўкусіў, Маша? — дзівіцца хтосьці.

Медсястра маўчыць.

Хлопцы ўголас выказваюць здагадкі, і толькі я адзін ведаю, з-за чаго яна вар'юе. Галя сама п'е чай з маіх ягад. Медсястра бачыла, як Меер мяне імі частаваў. Не магу медсястры дараваць падазронасці. Разбірае пераможнае здавальненне: ага, еду ў заслон, нават камандзі-рам, разумееш?

Маруся ўздыхае і паціху пяе:

Дороги наши встрститься не могут,

Тебя ждет счастье, а ме-ня — пе-чаль!..

«Во-во, адгадала якраз!» — запіхваю ў сумку патрэбныя для заўтрашняга дня рэчы.

1

У сямейным яўрэйскім лагеры ў Гута-Міхаліне жывуць жанкі ды старыя з Брэста, Кобрына, Ружан і Пружан — з тых нямногіх, якім удалося ўцячы ад заглады. Меер прыносіць ад іх сушаныя ягады і частуе мяне. Сам хлапец — з Пружан, сям'ю яго фашысты знішчылі, уцячы ўдалося з-пад расстрэлу яму аднаму.

Калі я першы раз убачыў Меера, то падумаў, што перада мной які-небудзь вар'ят. У хлапца тады адна шчака была паголеная да сінявы, а другая парасла чорным каракулем.

У лесе былі свае законы. Калі партызан пераходзіў у другое месца, то ў першым мусіў пакінуць рэчы, якія атрымаў у атрадзе. Меер зняў з ног нямецкія боты і ад Пет-асяна прыбыў да нас у старых апорках.

Я даў зарок, што поўнасцю пагалюся, калі пашыю абутак,— растлумачыў ён нашаму старшыну.— Адзін бот маю...

Ты кінь мне гэтыя фокусы! Памятай, трапіў да дэсантнікаў, а не ў шаляй-валяй кампанію! Абсмалю, калі да вечара не паголішся, ахламон!

А мне ў гэтым загадаеце хадзіць? — дзівак паднёс апоркі старшыну пад самы нос: — Хутка агалю і яе, скуру ўжо раздабыў. Праз два тыдні пашыю і на другую нагу...

Пакуль ішла перапалка, мы на нарах прыкідваліся, што спім, ды рагаталі сабе ў жываты.

Толькі знік старшына, а ў зямлянку ўбег ездавы з суседняй брыгады:

Гэта вы, нягоднікі, халера на вас, сёння ноччу сцягнулі ў мяне з будана хамут?

Усе адразу зразумелі, адкуль у Меера матэрыял на боты. Хлопцы пачалі дружна бараніцца:

Ачмурэў? Ведаеш, якія тут, у дэсантнікаў, парадкі? Гэта табе не ў партызанах!

Тады хто?

А чаму ты да нас прыстаеш? У вартаўнікі табе мы нанімаліся, ці што?

Тут за сваім не ўсочыш!

А хіба людзі Скарыпіна не маглі хэпнуць?

Во, яны могуць!

Так і шнуруюць усюды, каб дзе пажывіцца!

Калі скарыпінцы, дык чорта лысага атрымаеш назад!..— збіты з толку ездавы ўжо чухаў патыліцу.

Але. Іхняе начальства аж у Лепічанцы, каму пажалішся?

— Пішы — прапаў твой хамут!

Памінай як звалі!