Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Адным словам, няўдалы быў у петрасянаўцаў асабіст. Зрэшты, калі ўлічыць тыя ўмовы, то можна толькі сказаць — добра, што быў хоць такі: партызанка — усё ж такі зрадні самадзейнасці!

Нейкі час чалавек з вожыкам усё шукае штосьці ў паперах, не знаходзіць ды крычыць:

Кажы адразу, хто цябе сюды прыслаў? Якое заданне атрымаў ад фашыстаў?

Я маўчу.

Прызнаешся добрасумленна, тады, мажліва, захаваем табе і жыццё, разумееш?

Мне няма чаго таіць,— зацінаюся я.

А ты падумай!

Ужо падумаў!

Нічо-ога, прызнаешся, калі трапіў да нас.

Што я вам буду казаць? Выдумваць на сябе стану? Чаго вы хочаце ад мяне?

Многія так заяўлялі, а потым спявалі ўсё як трэба.

Ад мяне вы нічога другога не даб'ецеся.

Чалавек аб'яўляе свой прысуд:

Вяртайся ў зямлянку, ладна. Пакуль што — жыві ў Скарыпіна, ясна?

Усяго толькі страху? Не веру сваім вушам!

Надумаешся — прыходзь у любы час, раскажы!

Міруся са становішчам падазронага і маўчу. Дай мне адно ад цябе выйсці!..

Чорт іх ведае, якой логікай кіруюцца такія людзі. Калі ты падаз-раеш у нечым чалавека, дык трымай яго. Вырашыў выпусціць, бо няма ўпэўненасці, што перад табой здраднік, дык не пагражай: сапраўднага злачынцу ты насцярожыш, а нявіннаму чалавеку толькі атруціш жыццё!

Узрадаваны, што адпускаюць, я задам падаюся да выхада.

Толькі не стань тут што-небудзь вытвараць у лагеры! — нясецца мне наўздагон.— А то жыва паложыш на пень галаву! Не адзін так жыццё скончыў!

Не стану...— пакорна, бы шкаляр, абяцаю ды прыкусваю язык. Апошняй фразай бытта сцвярджаю, што сапраўды я той, за каго мяне прымаюць, і пакуль што падпарадкоўваюся толькі сіле.

Насцярожваюся. Чалавек з вожыкам маім словам не надае значэння — заглухі, мабыць, каб адчуць такія нюансы.

Вяртаюся ў зямлянку нібы апляваны, падмочаны. Хлопцы спа-тыкаюць мяне гэтак, бытта зусім нічога не здарылася, а я і не сядзеў у лазні. Аднак мне ўжо здаецца, што ў душы падазраюць мяне і яны. Лаўлю вясёлыя і бесклапотныя галасы навокал ды зайздрошчу.

Паступова пачынаю сябе супакойваць. Быць таго не можа, праўда ўсё роўна возьме ворх! Нічога асаблівага не здарылася, карона з галавы не спала! Толькі б не сарвацца, паставіць сябе вышэй дробязных крыўд. Тып жа і да Скарыпіна прыставаў, аднак Алёшка ваюе, нават хадзіў камандзірам групы пад Беласток.

Апошні аргумент мяне супакойвае цалкам.

4

Група дэсантнікаў капітана Чыгрова складалася з васьмі чалавек. Патрэбныя былі людзі, каб станавіць на варту, пасылаць за харчамі, фуражом на вёскі. Для гэтай мэты камбрыг Петрасян выдзеліў Чыгрову гаспадарчы ўзвод. Вядома, не за так: узамен атрымаў пару кулямётаў з дыскамі. Даведаўшыся, што дэсантнікам патрэбен яшчэ і перакладчык, Петрасян перадаў Чыгрову і мяне за пятнаццаць кілаграмаў толу.

— Калі шпіён — раскушу хутка!— паабяцаў пры гэтым дэсантны камандзір.

У капітана былі дзве зямлянкі. У адной змяшчаўся ён сам з радысткай, а ў другой — шэсць дэсантнікаў з узводам. Разам нас жыло чалавек з дваццаць.

Група Чыгрова займалася толькі разведкай. Сачыла, дзе стаяць немцы, што возяць па чыгунцы, шашы, што адбываецца на бліжэй-шых аэрадромах, як фашысты абыходзяцца з насельніцтвам. Пяць дэсантнікаў збіралі звесткі, радыстка шыфраграмай перадавала іх у Маскву. Усё рабілася без удзелу людзей з узвода.