Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Медсястра Маруся — трыццацігадовая жанчына з мужчынскімі рысамі твару і ў ватных нагавіцах — у нашай зямлянцы была шостай дэсантніцай. Пачынаю жыць у групе.

Хочацца ваяваць, дзейнічаць, развярнуцца, а ўсё маё геройства цяпер заключаецца ў тым, што запрагаю каня, еду на вёску, прывожу сена і бульбу. Часамі сяку на кухні дровы, стаю на варце. Допытамі мяне болей ніхто не тузае.

Канчаткова развеялася вакол мяне падазронасць пасля выпадку са скулой.

Надумалі петрасянаўцы ўзарваць мост. Яны спадзяваліся, што аб'ект гэты ахоўваюць нямецкія вартавыя. Наш капітан уздумаў на заданне паслаць мяне, каб праверыць на вопыце маю лаяльнасць і мае веды ў нямецкай мове. Уначы, насвістваючы нямецкі марш, я набліжуся да варты, закідаю яе гранатамі, тады толькі падрыўнікі закладуць міны.

Нямецкіх мелодый ведаў я нямала, толькі не надта верыў, што вартавыя такія дурні і гэтак лёгка мяне падпусцяць. Аднак аспрэчваць загад не збіраўся — неяк там будзе!

Якраз мяне апанавала партызанская хвароба — скулы. Даклад-ваю Чыгрову, а капітан загадвае:

Няхай Маруся паглядзіць!

Халерная скула вылезла ў такім месцы, што хутчэй дамся застрэліць сябе, чым паказаць яе якой-небудзь жанчыне. Раздзецца адмаўляюся.

— Не пакажаш? — злуе Маруся.— У такім выпадку — адпраўляйся на заданне.

Ну і паеду, думаеш, напалохала? Набліжаемся да моста. Варты ніякай не відаць, карыстацца маімі ведамі ў нямецкай мове няма патрэбы. Разам з астатнімі хлопцамі залажу ў кусты. Пакуль закладваць тол, паціху сыкаю, бо як ні лягу, баліць аднолькава.

Пасля ўзрыву аднекуль з'яўляюцца немцы. Мы залятаем у вёску, бяром коней, садзімся вярхом, каб ірвануць у лес. Узлезшы на свайго каня, ледзьве я не страціў ад болю прытомнасць, але з першых крокаў скула прарываецца і боль як рукой здымае.

Да лагера сваю хваробу забываю. Падазроную Марусю насця-рожвае гэта яшчэ больш. Санітарка ўпэўнена цяпер, што перад аперацыяй я сімуляваў, і з брыгады выклікае фельчара. Мужчына аглядае мяне і лаецца на ўсіх, што пасылалі мяне на заданне.

Новыя мае сябры нападаюць на медсястру:

Цяпер паверыш?

Ну, дабілася свайго? Віншую!

У той вечар здаволены ляжу на нарах, пераможна зыркаю на медсястру, а яна, надзьмутая, швэндае па зямлянцы ды моцна шоргае ватнымі нагавіцамі, бо калені ў яе неяк вывернуты ўсярэдзіну. Эх, сумота — зайшла б хоць з раз сюды радыстка!..

5

Нашу радыстку завуць Галяй. Яна з закончанай дзесяцігодкай. Валодае таямнічай для мяне рацыяй і ўсім, што звязана з перадачай у эфір. Мае званне афіцэра...

Для мяне — вясковага ахламона, які вырас і жыў на хутары, дзяўчына здаецца недасяжнай. Толькі з-за самалюбства раблю выгляд, бытта радысткі не заўважаю, а яна для меня — нішто.

У Галі — жыавы бляск у вачах ды сардэчны, багаты інтанацыяй голас. А наогул яна, бадай, непрыгожая.

Кірпатая, з прыпухлымі губамі і шэрымі вачыма, таўставатая. Нягледзячы на ўсё, у мяне чамусьці з'явілася патрэба лавіць бляск менавіта гэтых шэрых вачэй і бачыць яе ці на кухні, ці на дарожцы або адчуваць у суседняй зямлянцы. Пры сустрэчы яна мяне палохаецца. Яе паводзіны мне зразумелыя: яшчэ не вядома, не высветлена дакладна, ці не шпіён я часамі?!

Стараюся менш сустракацца, каб не рабіць дзяўчыне прыкрасці.

Аднаго разу стаю на варце. Яшчэ днём дожджык прыбіў снег, а на вечар хапіў марозік. Дыхаецца лёгка, паветра вострае, свежае — аж п'яніць, а па небе нясуцца дымныя пушынкі хмарак. Хочацца гэтаксама некуды імчаць, нешта вялікае рабіць, дзейнічаць, але магу толькі налічыць пяцьдзесят крокаў да кухні і назад ды грызці сушаныя ягады, якімі мяне пачаставалі. Усю сістэму зямлянак на пагорку вартуе яшчэ і гарнізонная варта, я ўжо — ахова ў ахове. Ад свядомасці, што стаю надарэмна,— сумна, хоць вешайся. Каб ад мяне залежала, не згадзіўся б на такую службу нават у самога прэм'ер-міністра.

Чую хрумстанне ботаў па храпе. Насцярожваюся. З брыгады нехта прэцца. Здагадваюся — Галя!

Ой! — спыняецца яна.

Чорт, зноў папалохаў.

Добры вечар,— кажу вінавата.

Добры вечар. Гэта вы?

Я...

Вартуеце?