Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Не ведаю. Бо як тыркнуў, так адразу іх і не стала перад мушкай,— вінавата апраўдваюся.— Другі раз папраўляў і ўжо не памятаю, ці быў там хто...

Што думаеш, мог і зрэзаць! — заўважае Баркуноў ды хваліць мяне: — Малайчына! Калі будзеш так далей, то далёка пойдзеш, браце, віншую!

Зрэзаў не зрэзаў, а недзе ляснулі зубамі добра, калі конь дзёрнуў фурманку!

Яшчэ і стукнуліся лбамі!

Ды задралі ногі!

От далі драла!

Яны ад нас, а мы ад іх!

Я нават, халера, рукавіцу згубіў!

А ў мяне ад холаду зоркі скакалі перад вачыма, а то адразу кашуля змакрэла!

Добра выспацца паспелі!

Паспалі ўво-олю!

Ноччу ўсё здаецца не так страшна. Людзі супакойваюцца канчаткова. Я акрыяў. I, бытта прадчуваючы, што сам не раз яшчэ буду гэтаксама драпаць ад ворага, стараюся не заўважаць, што хлопцам сорамна.

5

Выходзім з лесу і пабліжаемся да першага хутара. Са Скарыпі-ным ідзём будзіць гаспадара. Нават не думаў, што гэта аж так складана.

Доўга ў хаце ніхто не адзываецца. Відаць, гаспадары думаюць, што нам абрыдне ламатаць і мы пойдзем сабе туды, адкуль прыйшлі. Канечне, адкуль ім вядома, што ломяцца не бандыты ў хату?

Праз дзірку знаходзім засаўку і забіраемся ў сені. Цяпер гас-падар разумее, што начныя госці не адстануць і давядзецца яму дзве-ры адчыняць ды прымаць гасцей. Чуем, як дзядзька пачынае кешкацца, а жонка яго бэсціць:

Антось, Антось, выперла табе? Халера, ты ж маю спадніцу нацягваеш, ля!

Нарэшце ўваходзім у хату, удыхаем спёртае паветра. За намі ўвальваюцца хлопцы. Скарыпін даводзіць селяніну, што мы — не пераапранутыя ў цывільнае немцы і не бобікі.

— Во, глядзі сюды! — Баркуноў паказвае фабрычны знак на сваім аўтамаце.

На варанёнай сталі — выціснутая эмблема Тульскага завода і словы: «СССР 1942 г.». Заводская марка дзейнічае з магічнай сілай — гаспадар адразу здаецца.

Ха-але-ера!..— уражаны, ківае ён галавой.

Праз пекалькі хвілін цётка ставіць на стол свае прыпасы, а хлопцы дастаюць з мяшкоў свае. Рэжуць мёрзлае сала, рыпяць квашанай капустай — у хаце стаіць толькі хрумст маладых сківіц.

Спалохаліся, дзядзьку? — спачуваю гаспадару, уявіўшы, як ён упоцьмах напяльваў жаночую спадніцу.

Напалохаўся б і ты, нябось,— не крыўдзіцца гаспадар.— Ходзяць тут розныя! I вашыя, і правакатары!.. Думаеш, адразу распазнаеш ды яшчэ зосну? Паслухаў бы, што людзі ў нас за дзень пагавораць — там за тое, што накармілі ці ўпусцілі ў хату партызан, расстралялі сям'ю, там іншае!..

Во!— успамінае Скарыпін.— А вы лепш, дзядзьку, раскажы-це, што пра нас гавораць людзі!

Пра вас?

Ну, давайце!

Усяляк,— паважнее селянін і, не спяшаючыся, закурвае.— Нават сёння апавядалі на вёсцы гісторыю...

Слухаем, слухаем, дзядзьку! — закрычалі ўжо ўсе.

Бытта бы Гітлер глянуў раніцой у люстэрка, убачыў свае ўпалыя вочы, залізаныя валасы, спалохаўся свайго выгляду і сабраў усіх знахарак. Тыя з'ехаліся з цэлай Германіі, думалі-гадалі, але нічога не змаглі яму параіць. Тады ён сазваў генералаў ды паскардзіўся ім. А галоўны генерал яму бытта і кажа: «Гэ, майн фюрэр, усё гэта выпра-віць надта проста! Едзь на Усходні фронт! Даедзеш да Ваўкавыска — і ад партызан валасы ў цябе адразу самі на галаве ўстануць дыбам нават. А яшчэ не дабярэшся і да Мінска, як ад гэтых самых лясных бандытаў вочы табе аж на лоб павылазяць!..»