Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Калі?

Многа часу таму!

У баі?

Які там у чорта бой!.. Пайшоў ноччу на шашу здабываць аку-мулятар для радыёпрыёмніка. Ехала ў Ваўкавыск грузавая машына. Паклаў з хлопцамі папярок шашы сасну, машыну спыніў. У ёй сядзелі. адно два немчыкі. Стрэлілі па адзінаму разу ды і пацэлілі ў твайго Міцьку.

?!.

Так ні за што і загінуў. Ану яго, такога героя!

З пункту гледжання майго бацькі, сапраўдны мужчына не мае права на выпадковасць. За гэта стары бязлітасна і назаўсёды выкінуў ужо Міцьку з сэрца.

Былы старшына войск НКУС (НКВД), які трапіў у акружэнне, з самага пачатку вайны арганізаваў адважную групу партызан. Ва ўсёй ваколіцы немцам не даваў спакою. Мяне з Валодзькам паслаў працаваць на чыгунку. З ім у нас былі запланаваны такія аперацыі, што галава кругам хадзіла і дух займала, калі думаў пра іх.

Пасля апавядання раненага ў Аленштайне я ўжо пачаў сумнявацца: мажліва, тут цяпер і праўда ўсё ўверх дном партызаны перавярнулі? Па дарозе пераконваў сябе яшчэ больш і даваў волю разыграцца фантазіі. Выходзіць, пават Высоцкага няма...

А яго хлопцы?

Адышлі пад Брэст.

Усе?.. Чаму?

Пралез правакатар. Група паспела ўцячы. Сувязных немцы накрылі, а гэтыя сабе пайшлі ў вялікі лес, бо ім, бачыш, тутэйшы замалы хавацца стаў...

Папоўку з-за іх спалілі! — устаўляе мама.

I ўсіх людзей пастралялі.

А дзядзькоў?

Думаеш, памілавалі? I іх!

Ну, групу паддаў правакатар. А хто — вёску?

Што, немцы дурні? У зямлянцы знайшлі буханкі хлеба. Параўналі з папоўскімі, бачаць — той самы! Усю вёску і накрылі!

Няма болей, сынок, папоўскіх сваякоў у цябе — ні аднаго чалавечка!

У гэтай вёсцы жылі два маміны дзядзькі. I калі ўжо яна так спакойна гаворыць пра гібель усіх папоўскіх людзей, тады ж колькі перажыла, пераплакала!

Раптам я адчуў, што ім тут жылося ані не лепш і не лягчэй, як нам з Валодзькам у лагеры. Нягоднік, толькі і раблю, што размалёў-ваю сваё геройства ды напрошваюся на кампліменты. Нават не пацікаўлюся, як яны тут гэты час правялі. Я сабе ноччу адбегся, сеў, як пан, на цягнік ды паехаў. I хачу, каб мяне на руках за гэта насілі. Каго сёння здзівіш такім? Прыбег не на пірагі.

Убачыўшы, што я павесіў нос, мама супакойвае:

Нічога, сынок, бацька цябе ўраз адправіць да хлопцаў у лес, добра ўжо, што хоць ты вырваўся з пекла.

Толькі не сёння. Пакуль што трэ з'ездзіць у горад, нейкія боты заказаць, а то як жа зімой у гэтых лякерках у лес ісці — яшчэ ж увесь холад наперадзе!..

Са скупой цеплынёй у голасе, з папрокам бацька кранае ботам мой чаравік дойчэйлаўскага немца, заклапочана чухае патыліцу:

— У каго іх, халера, дастаць там цяпер?

Дагэтуль пра сябе бацькі — ні слова.

I дома ў нас не было звычаю паказваць вонкава сваю чуласць, тым больш перад суседзямі. Мама знаходзіць такі момант, зламаным голасам устаўляе:

Вось і прыбег ты, сынок, на радзіму, а да свае хаты не можаш зайсці-і!..