Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

3

У сталовай хлопцы заказваюць піва. Прыносяць і мне. Я піва яшчэ і ў рот ніколі не браў — каштую агідную вадкасць і, расчара-вана, адстаўляю. Бр-р!.. I прыдумаюць жа брыдоту!..

Што ты яму заказаў? Яго трэба раней накарміць, ён — галодны! — вырашае энергічны паляк ды зноў праяўляе ініцыятыву:—Болек, папрасі Ядзю, каб прынесла ў талерцы як належыць!..

Іду!

Я раптам падумаў, што гэтая хвіліна вельмі важная. Спаткаў сваіх найлепшых сяброў! І найхутчэй за ўсё бачу іх першы ды апошні раз у жыцці. Трэба сябе неяк паводзіць інакш. Але як? Прыглядзецца хоць да людзей, запамятаць іхнія твары. Ды мае вочы міжволі зыркалі ўбок, а хлопцы ўсё прыгіналіся, перашэптваліся — так і не разгледзеў іх як належыць.

Алекс, толькі не бойся! — супакойвае Кавальскі.— Цяпер, калі не будзеш дурнем, то за суткі заедзеш дадому. Білеты купляй не на доўгія дыстанцыі, бо касіркі могуць патрабаваць пропуск. Спачатку бяры да Аленштайна, потым вазьмі да Інстэнбурга. Да яго не даязджай, павярні на Шарфэнвізэ, а там — Беласток пад бокам!

Сапраўды, няма чаго баяцца. Здаецца, нічым не адрозніваюся ад іншых мужчын. Хіба толькі што сяджу ў фуражцы. У Штутгофе галовы нам стрыглі пад машынку і ад ілба да макаўкі выбрывалі палоску шырынёй на два пальцы.

Памятай, зараз у немцаў столькі розных фольксдойчаў, квіслінгаў, што яны і самі паміж сабой часамі на пальцах дамаўляюц-ца! — дае ўжо на двары апошнія інструкцыі дзельны Кавальскі.— Алекс, смела шпар, як умееш! На твой акцэнт ніхто не зверне нават увагі!

Пастараюся...

Перад вакзалам займае дух, бытта маюся скочыць у цёмную яміну, у якой не відаць дна, і ліха яго ведае, што там — пясок, вада, вострыя ражны, вужакі ці Майер з «гундбатальёнам».

— Ідзі, а мы — на перон! Адтуль праз шыбы добра відаць усё, што робіцца ў зале вакзала! Паўгадзіны будзем сачыць за табой! Мо яшчэ спатрэбімся, зразумеў?

Ясна.

Давай, Алекс!..

Палякі добразычліва, са спачуваннем, шчыра ціснуць мне рукі, падштурхоўваюць.

4

Драўлянымі нагамі накіроўваюся да ўвахода ў змрочны буды-нак. Плячом штурхаю дзверы. Адразу натыкаюся на патруля фельд-жандармерыі. Надзьмутыя два салдаты ў касках і з бляхамі на грудзях ледзь акідваюць мяне зняважлівымі позіркамі і велічна плывуць на двор. Я разгублена тапчуся на месцы.

Пан чыгуначнік, скажыце, калі ласка, а каторай гадзіне ідзе цягнік да Мар'ембурга! — пытае ні то мяне, ні то каго другога тонкі галасок.

Азіраюся перапалоханы. Ля маіх ног — дзеўчынё. Знізу небяспе-кі не чакаў. Як быць? Хвіліну маўчу, ваўкавата азіраючыся.

У Штутгоф фашысты мяне і Валодзьку забралі з працы на чыгу-начнай станцыі. Перада мной вісіць расклад руху цягнікоў. Белымі літарамі на чорным фоне там выразна і акуратна выведзена: Дойчэ Эйлаў — Мар'ембург, адпр. 2З г. 16 мін., каштуе 2 маркі 8З пфенігі». Пра ўсё гэта нарэшце кажу дзяўчынцы.

Дзякуй! — робіць малая рэверансік ды бяжыць да маці, якая сядзіць на кукішках ды ўдзячна бліскае вачыма.

Аднекуль з'яўляецца мілавідная немачка:

А на Ліцманштат, скажыце, пан чыгуначнік, калі ласка, як мне заехаць?

Ліцманштат... Ліцманштат... Так, здаецца, Лодзь немцы перайменавалі... Зрэшты, магу сабраць тут натоўп, ну іх да ліха!

Во! — паказваю на дошку з раскладам ды хутчэй стараюся знікнуць.

Крочу да акенца.

А мы на Аленштайнт ужо не выдаём білетаў! — гаворыць сімпатычная маладая касірка. У дзявочых вуснах нямецкая мова — мілагучная, мяккая, мілая...

Не? — я ўжо не ведаю, што і рабіць.

На жаль, давядзецца вам чакаць раніцы,— шчыра спачувае маладзенькі анёл.— Спадзяюся, начаваць вы маеце дзе? — з ласкавай заклапочанасцю ўдакладняе ён.

Ма-аю!..

У парадку! Заўтра прыходзьце а шостай і за гадзіну да адыходу пасажыркі возьмеце сабе!