Фі-іў!
О-го!
Разгаварыліся. Хачу прыкінуцца палякам, ды ўжо запозна. На маіх грудзях хлапец разгледзеў чорнае «R» і здагадаўся, што абазна-чае. Халера, не сарваў праклятай лапіны з нумарам!
Па-нямецку гаворыш здорава? — пытаецца Кавальскі.
Нішто...
Тады чакай тут! Адно не сыходзь з месца! — кідае мне новы знаёмы ды загадвае сябрам:— А мы, хлапакі, ідзём да работы, жыва!
Зноў застаюся адзін.
Хвілін праз дзесяць палякі з'яўляюцца. Кавальскі трымае мун-дзір чыгуначніка і ўзрушана апавядае таварышам, як удалося аба-красці шэфа. У другога — фуражка. У трэцяга — нагавіцы і чаравікі. Абодва не дачакаюцца, калі нарэшце падыдзе чарга апавядаць ім.
На, русэк! — кідае мундзір Кавальскі.
Лаўлю адзенне на ляту.
Толькі... не выдасі?
Паляк глядзіць на мяне так вымоўна строга, што адчуваю: ніякія словы яго не ўпэўняць, ніякіх слоў і не трэба, яго пытанне магу адно пацвердзіць справай.
Па-ане, што-о пан...
Глядзі ж!..
Няўжо я. — мармычу, даўлюся камяком, які падступіў да горла, і не ведаю, як аддзячыць, ды на штутгофскую паласатую куртку нацягваю мундзір чыгуначніка.
Ён ладны. З цёмна-сіняга сукна. На пагонах — сярэбраныя кан-ты, а ў сяродку пазалочаны арол трымае ў кіпцюрах гэтак жа пазало-чаную свастыку. Мундзір прыходзіцца ў самы раз. Крыху вялікая фуражка — высокая, з агромністым дэкам і сярэбранай эмблемай над ілбом, як называюць у нас — з качаном капусты.
Мундзір — дзяжурнага па станцыі. Фуражка — машыніста. Нагавіцы зашмальцаваныя, бліскучыя, відаць — качагара. I ўсё розных памераў. Хлопцы яшчэ жартуюць:
Прабач, з трох швабаў збіралі, не зусім па росту!
Сам вінават! Трэба было папярэдзіць, то падрыхтавалі б!..
Дакладна пад талію!..
Нічога, добра і так! — яшчэ не веру раптоўнаму шчасцю, нават не ўлаўліваю гумару.
Адчуваю бязмерную ўдзячнасць гэтым людзям. Робіцца сорамна за ўсе нядобрыя словы, якія калі-небудзь сказаў на палякаў. Клянуся сам сабе — болей ніколі іх не вымаўляць, быць ім да смерці верным.
Koledzy! Koledzy! — магу толькі выціснуць з сябе.
На яшчэ трыццаць марак! — суне Кавальскі паперкі з партрэтам Бісмарка.— Мы тут злажыліся...
Хутка ператвараюся ў сапраўднага арыйца, нават у чыне ды пры грашах.
А цяпер да свайго маскараду ты павінен прызвычаіцца,— навучае энергічны Кавальскі.— Табе неабходна пераканацца, што на цябе ніхто не звяртае ўвагі, трэба ўвайсці ў ролю шваба, упэўніцца!
Але як?
Звяртайся да нас толькі па-нямецку!
Паляк гаворыць упэўнена, бытта тут, у Дойчэ Эйлаў, адно гэтым і займаецца, што сам ездзіць пераапранутым і другіх для гэтага рыхтуе.
О! хадзем у сталовую, пакуль яшчэ адчыненая, там папрактыкуешся!