Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

У нас таксама ваяваць умеюць...

Тым лепш!

Мо давайце здымем гэтае пытанпе з павесткі...

Давайце! Якое маеце наступнае?

Вашы партызаны адбіраюць у нашых зброю. Мы не можам дазволіць раззбраення. Мы рыхтуем польскае паўстанне, нам яе трэба надта многа...

Мы забіраем толькі сваю. Ваша паўстанне мы будзем нават падтрымліваць. Савецкая зброя — пакінутая нашымі байцамі тут у крытычныя дні сорак першага года. Лічым сваім ганаровым абавязкам падабраць яе. Хіба не паступілі б гэтак жа і вы?

Гм...

Мы згаджаемся аддаваць вам польскую зброю. Яшчэ сёння загадаю сабраць яе ва ўсёй брыгадзе і вам даручу!

Тады давайце здымем і гэтае пытанне...

Давайце здымем!

Мы тут усяго хвілін трыццаць, а ад Вайцяхоўскага палякі ў захапленні. Маўзер ужо ў Вілька, у камбрыга — англійскі стэн. Некалі рыцары мяняліся гэтак мячамі, пасля чаго ў іх пачыналася сапраўдная дружба. Мне шкада было б пісталета, я не змог бы з ім развітацца — прыстраляў, прызвычаіўся...

Халера на яго, у мяне хопіць дзёрзкасці зайсці зноў у якія-небудзь Каўняны, нават — у гарнізон і не такі. I хопіць цярпення, каб падпільнаваць яшчэ не адзін цягнік. Узарву і Валілскі мост, нікуды ён не дзенецца. Адвагі маю ў сабе дастаткова. Але ж як стаць такім псіхолагам, вынаходлівым палітыкам, тонкім і разумным дыплама-там?!.

3

На Страшаўскім паўстанку мы звязалі дзяжурнага па станцыі і стрэлачніка — вядома, дамовіўшыся з імі раней,— замкнулі абодвух у кладоўку. Паражняк, які ішоў з Усходу, спынілі выхадным семафорам, і эшалон пакорна выцягнуўся даўзёрным валам перад будынкам вакзальчыка. Наш дзяжурны даведаўся ад крынкаўскага, што ва ўсім эшалоне няма ніводпага немца. Як толькі сцяна вагонаў перастала варушыцца, мы кінуліся да паравоза.

Наперадзе хлопцаў бягу я. Аўтамата не браў, у маіх руках карбідны ліхтар — адзнака таго, што я чыгуначнік. Вось ужо і паравоз. Спыняюся.

Стальная аграмадзіна шыпіць сабе парай, губляе чырвоныя вугалькі на шпалы, а качагар, чуваць, шоргае цяжкай шуфляй па жалезе. У будцы паравоза маячаць у водбліску топкі дзве чалавечыя постаці. Такой складанай аперацыі мы яшчэ не праводзілі, я аж занадта разумею, на якую ідзём рызыку, таму з адчайнай рашучасцю ўзнімаюся па няўклюднай лесвіцы паравоза, трымаючы карбідоўку над галавой.

Прэндко поедзем? — бяспечна пытаецца пажылы машыніст, выхіліўшыся нада мной з аконца.

Прэндко, прэндко...— выдаўліваю з сябе. Нязграбна адчыняю дзверцы, стаўлю ліхтар на жалезны сундук.

Машыніст і качагар здзіўлена глядзяць то на мяне, то на пісталет, адступаюць назад.

Другімі прыступкамі ў будку залазіць ужо Косця і апыпаецца ў іх з тылу.

Хто паедзе, а хто і не! — гаворыць як бы спакойна ды ваўкавата азіраецца.

Толькі цяпер паравозная брыгада здагадваецца, у чым справа, і машыніст з качагарам абміраюць. Станаўлюся паміж імі. Ніяк не пераадолею яшчэ ў сабе бар'еру страху, раблю ўсё механічна. Нібы скрозь сон бачу ў кутку жалезны куфар, на ім — чайнік, агнегасіцель, мой ліхтар. Мільгаюць перад вачыма лом, шуфля, мяшок бульбы, чы-ста падмецена жалезная падлога...

У чым справа, панове?!.— спрабуе абурыцца перапалоханы ўжо да смерці, азызлы, з выцертай «рагатыўкай» польскага чыгуначніка машыніст. Засмалены малады качагар нерашуча трэ пакляй рукі ды моўчкі бліскае на нас бялкамі вачэй.

Няма часу іх агітаваць, палохаць, тлумачыць. Няма сэнсу і забіваць — падняволеныя людзі. Галоўнае — каб паравозная брыгада хутчэй пакінула будку. Не магу стлуміць у сабе ўзбуджанасці і нервозна, са злосцю крычу:

Уніз абодва, марш!

Людзі паслухмяна адступаюць, тарапліва ловяць нагамі прыступкі, нібы сляпыя, бытта першы раз на паравозе,— цапаюць паветра рукамі, шукаюць парэнчаў.

Стой! — кліча машыніста Косця.— У цябе тут усё ў парадку? Кантрольныя пробкі не расплавіў?

Машыніст як бы скідвае з сябе страх. Ён хвіліну думае ды заклапочана прызнаецца, бытта знаёмаму:

Халера іх ведае, не павінны, здаецца!.. Вады трэба было б падпампаваць!

Не мог сам паліць, падла, чакаў нас?