Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Так гэта ж вельмі проста! Глядзі сюды, я табе яго зарадзіў! Во — аж сем патронаў, бачыш? — крутнуў ён барабан.— А цяпер адцягнеш толькі гэту сабачку, наставіш на немца ці бобіка — яму ў лоб, тут націснеш, бэнц — і ўсё! Няма тут нічога цяжкага! Нават можам зараз паспрабаваць, патронаў шмат, Юляк Парэмскі надаваў! На, бяры!..

Мама з гідлівасціо, нібы змяю, адпіхнула ад сябе халодную крывую жалязяку, закрычала:

Здурэў! У с... ты яго сабе ўсадзі! Яшчэ такое паскудства буду браць у рукі, бачылі вы, людзі?!

Ы-ых, дурная! — пакрыўдзіўся бацька і неахвотна запіхнуў наган за халяву.

4

На наступны дзень пасля разгрому заходжу на «пошту» і сваім вачам не веру — пад елкай ляжыць мая... вопратка! Што за ліха, як жа так, я ж яе ў лагеры пакінуў, няўжо немцы не падабралі? I як яна апынулася ў бацькі?

Але сам стары не з'явіўся. Па Ліпніках пачынаюць шныраць групы немцаў і бобікаў. Трывожуся не на жарты, а бацька ўсё не ідзе і яшчэ праз дзень.

Сувязны перасцерагае, што жандармерыя намерваецца арыш-таваць старых. Паднімаю атрад на ногі, падкрадваемся пад хутар, залягаем у жыце.

Тэпае цётка Кірыліха з двума кошыкамі — поўнымі нашых курэй.

Раніцой Нічыпар з Манькай ад мяне адправіліса ў Каралёўскі лес цябе шукаць! — суцяшае старая.— А жандары ўчора ў вас усё падчысцілі. I малатарню, і рэчы ўсе — пават свіныя карыты, і зерне, і жывёлу... Толькі курэй не змаглі палавіць, і я во... На дваццаці падводах дабра ў Гарадок павезлі! А тады солтысу загадалі ўсё вымыць у вашай хаце, вычысціць і ключы даставіць у камендатуру...

Няхай пацешацца сабе ключамі, няхай! Бывайце, цётку! Дзякуй вам за ўсё!

Бацькі развязалі мне рукі. Цяпер можна што-небудзь учыніць, каб адпомсціць немцам. Зрабіць засаду? На гэта мы яшчэ занадта слабыя. Зноў застаецца чыгунка. Дагэтуль мы асцерагаліся, блізка лагера немцаў не дражнілі. Зараз менш трэба высцерагацца, кладзі міну ў любым месцы, абы ўдалося!

Нагрувашчаныя вагоны з мукой за двое сутак немцы развалаклі, пуці адрамантавалі, ад учарашняга вечара зноў пайшлі цягнікі. Толькі цяпер ноччу вартуюць строга, эшалоны паўзуць сем кіламетраў у гадзіну, яшчэ перад сабой піхаюць платформы з пяском. Пры такіх умовах выбух вялікай шкоды эшалону не прычыніць. Затое ўдзень на чыгунцы нікога няма, а эшалоны імчаць з даваеннай хуткасцю.

У немцаў нават таварныя хадзілі строга па графіку. Успамінаю пра Курцэвічаў графік, дастаю яго з сумкі. Выбіраем з камісарам кур'ерскі, які на ватмане вызначаны самай тлустай лініяй пад шыфрам «Зондэрфарт 5З», а Сухія Багенцы мінае а трынаццатай гадзіне і дзесяць мінут. У ім заўсёды восем суцэльнаметалёвых пульманаў, імі з фронту на пабыўку ездзяць у Германію салдаты і афіцэры групы арміі «Цэнтр».

Адпраўляемся на аперацыю ўсім атрадам.

5

Раніцой выпаў зноў дожджык. Пад нагамі не лускае ні адна галінка. На месца дабіраемся лёгка.

Яшчэ па царскаму загаду ў часы паўстання Кастуся Каяіноўска-га ў 1803 годзе на 200 сажон высеклі бор паабапал чыгункі Варшава — Мінск. З лёгкай рукі Мікалая I некалькі пакаленняў сялян секлі маладыя дрэўцы на сваю патрэбу і не давалі гэтым мясцінам адрасці. Цяпер уздоўж чыгункі — хвойнік, і ён нам на руку: густы, калючы, нырні ў яго — як у ваду канеш.

Пакінуўшы атрад на краі хвойнічка, аддаўшы хлопцам свае аўтаматы, з Косцем узбіраемся на пуць, сядаем на рэйкі. З кіламетр-паўтара ў адзін канец і ў другі — прытаіліся бункеры: высокія валы зямлі, а за імі нізкія будыніны, якія адно крыху выстаюць з-за вала. Там, вядома, нас ужо разглядзелі ў бінокль. На Косцю ўсё той самы мундзір чыгуначніка, на мне — цывільная вопратка. Шэсць кілагра-маў толу мы акуратна завязалі ў пакуначак. Косця яго трымае пад пахай ды бурчыць:

Халера, трапіць з бункера ў тол разрыўной — следу ад нас не застанецца!

Страляць не павінны. Падумаюць, што рабочыя з рамонтнай брыгады...

Прыкідваюся раўнадушным, сцябаю сябе дубцом па халяве, а ў самога ўсё нутро то замірае, то калоціцца ад експакою. Зыркаю на гадзіннік — хутка гадзіна дня,— пепакоюся яшчэ больш. Стараюся ні аб чым не думаць, абводжу вачыма наваколле.

Недалёка ў балоце вышчарыліся ржавыя рабрыны — дошкі аблупілі навакольныя сяляне — паражняка, які мы са страшаўцамі пусцілі пад адхон яшчэ зімой. Далей — рэдкія кусцікі. Затым — поле, а яшчэ далей — будка і маўклівыя, грозныя контуры землянога вала — бункера. Яго пабудавалі немцы пару тыдняў таму назад, ён яшчэ не аброс і дзёрнам. Дзесьці там невідочны кулямётчык ужо злавіў мяне на мушку станкача і на ўсялякі выпадак трымаецца за гашэтку. Кулямёты ў бункеры апошняга выпуску, даюць паўтары тысячы куль у мінуту, мы немцам відочныя, толькі націсні спуск...

Дрыжыць сківіца, зубы выбіваюць дробненькі пошчак.

Хо-оладна, чорт! —-прыкідваюся.

I. мне! — хлусіць Косця.

Сыра...

Ага. Балота, халера на яго!

Але Косця раптоўна насцярожваецца:

Глядзі!