Выбраныя творы ў двух тамах. Том 1: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Бягом за гару!

Перавальваем узгорак, уздыхаем з палёгкай — цяпер толькі браневіком нас дагоніш. Зрэшты, чорта лысага, па ворыве і ён не пойдзе.

Мы ўратаваныя!

Каб паехалі падводай — амін! — з жахам заяўляе Косця.— У фурманку трапіць — раз плюнуць!

Нейкі бог мяне надавуміў у апоншюю хвіліну не браць коней! — прызнаюся, узбуджаны.

Ну, сволачы, будзеце цяпер памятаць нас! — трасе кулаком узрадаваны Кардаш.

Валачомся абладаваныя, як вярбдюды, трафеямі, не можам супакоіцца. Каб паглядзець на нас збоку, можна падумаць, што брыдуць нейкія вар'яты. Што можа быць прыемней адчування, калі выходзіш з безнадзейнай сітуацыі. Успомнім што-небудзь і рагочам ад таго, што падаем з ног.

«Люкембах аўз дэм ягдкомандо Бялішток...» — дражніць мяне Кардаш ды заліваецца смехам.— Адкуль такое ты прозвішча выкапаў?

Аддыхваюся, стараюся ў сабе загамаваць дзікую радасць. Ні то плачу, ні то смяюся і кажу:

Са Штут-тго-офа на ра-бо-оту везлі нас до-ошкі выгружаць, га-га-га-га!..— даўлюся смехам.— I капо наш, начальнік такі быў, нямецкі бандыт, Люкембах. Прозвішча выб-браў добра знаёмае, каб язык не зап-пля-таўся!.. О-ой, ух-ха!..— прабую аддыхацца.

Ну, будзе нам, як там было, так было! Галоўнае — справу зрабілі і галовы цэлыя! Цяпер наўрад ці хто з Каўнян захоча падняць вінтоўку супроць партызан! — кажа камісар.

Дзесятаму закажа!

Хлопцы, але ж як ужывалася з ім і другая жонка, як вытлўмачыць гэтае дзіва?!. Я налез на яе ў бакоўцы і аж разгубіўся!

А як яны абедзве, сцервы, кінуліся на нас! — дзівіцца Косця.— Штосьці ў руцэ мелі...

Я ўжо пераскоквато на іншае.

I як вы маглі спакойна гэтак есці ў Тарноўскага? Я ад страху ледзьве на нагах трымаўся, і калені падгіналіся!.. Часамі глядзеў на што-небудзь і нічога абсалютна не бачыў. Я мог рабіць адно тыя справы і ў такой чарговасці, якую сабе ўлажыў раней. Сеў на кухні за стол, але зараз жа мусіў выйсці на вуліцу, хоць крыху супакоіцца, а вы...

Ты бая-аўся?— дзівіцца Косця.— Не брашы нават, бо не паверу!

Вяртаюся потым з вуліцы, а вы сабе спакойна жарэце, выпівасце, нібы на хрысцінах!

Не можа быць, каб ты баяўся! — не верыць, перабівае Кардаш.— Во, у мяне сапраўды ад страху ногі дрыжалі, часамі нічога не чуў і не бачыў. Але пагляджу на цябе, як ты спакойна гэтак пахаджваеш надзьмуты, нібы сапраўдны фашыст, і страх як рукой здымае. А потым...

Альбо я! — не дае яму сказаць Косця.— Едзем на фурманцы і куды, каб хто спытаў, чаго? У Каўнянах мо нас чакаюць танкі ці гарматы?! Успомніў жонку, сыноў... Ну, думаю, быць вам сіротамі! Пагляджу на цябе, як ты ўпэўнена і бяспечна рассеўся на баране, кляну сябе, што нарадзіўся такім баязліўцам!

Здзіўлена гляджу на сябра ды прыкусваю язык.

А я сабе часамі пытаўся,— устаўляе і Міша.— А мо мяне немцы і праўду злавілі і вядуць у камендатуру, мо раней, што было,— толькі ўсё снілася?!. Пагляджу на вас — усё такое натуральнае, што аж сэрца ў пяткі залазіць!

— Га-га-га-га!

Узрадаваны, лічу зброю, хвалюся:

Браткі ж вы мае, гэтым трафеем дваццаць чалавек можна ўзброіць!

— Фу-у, апошнія дыхі выпірае! — пачырванелы камісар абапіраецца аб сасну, выцірае лоб і шыю.— Хутчэй бы да Скрабляцкага лесу, там бы частку пакінуць гэтага дабра беластоцкім...

Мішка Лук'янаў дастаў з-пад ядлоўцу боты, абуваецца, бліскаючы шчасліва вачыма.

Чорт іх бяры, пакінем, цяпер напэўна будуць берагчы,— падаю на мох.— Камандзір мне не падабаецца. Мо Мішку паставім, пакуль у атрад іх перавядзём?

Няёмка крыўдзіць пажылога Смірнова,— шкадуе камісар.— I так, беднаму, дасталося, за ўсё жыццё такога страху не меў. Усё роўна ў Ліпніках камандзірам пад імі будзеш ты адзін. Няхай гэтых пару дзён пакіруе. Нікіціна з Лук'янавым спуску не дадуць, праўда, Мішка?

Нашто чакаць? Перавядзіце нас сёння! — просіць хлапец.