Пабуджаныя: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Нечакана, услухаўшыся ў цішыню, Янка аж замер: хтосьці ішоў па гэтай дарозе. Запыніцца, пастаіць i зноў крочыць. Хто? Вікця? Нядаўна, калі вось тут непадалёку Янка чакаў Зосю, дык ён аклікаў яе па дамоўленым поклічы: піць-палоць! Ён i цяпер прыкінуўся перапёлам — адразу ж крокі па дарозе зачасціліся. Яна! Зося!

Ён весела паўтарыў шчаслівы для сябе покліч, а потым пайшоў насустрач. Напружваючы зрок, бачыў: постаць хутка набліжаецца — нават ці не бяжыць насустрач. Высакаватая. Здаецца, у белай кашулі i з накінутай на плечы ватоўкай.

— Янка? — пачуўся сапраўды Зосін здзіўлены вокліч.

— Я,— адказаў ён, адчуваючы, як здушвае дыханне.

Зблізіліся, прыпалі адно да аднаго.

— Ты? — не верыла яна.— З Шубіну?

— З неба,— пажартаваў, тулячы яе, напраўду ў кашулі i ватоўцы, цёплую. Цешыўся, што яна душой адчула, чаго можа брахаць сабака, выйшла i падалася туды, дзе яны сустракаліся ўжо.

— Божа мой, гэтулькі бег!

— Колькі там «гэтулькага»!

Яна нічога ўжо не прамовіла, бо яны, не змаўляючыся, заціхлі ў пацалунку. Халаднаватыя яе вусны ў той жа час былі i гарачыя. Ад пацалунка ў яго павяло галаву. Ён мацней стуліў яе і прагна, як кажуць, піў вусны. Адчуўшы яго ўтрапёны парыў, Зося нібы наструнілася (ці то здавалася, ці то хацела астудзіць яго), а пасля расслабілася, падалася ўся, як падаецца жонка да мужа.

— Зоська! Цуд мой! Мая папараць-кветка!

Яна маўчала, аддана дазваляла лашчыць яе i пачынала ўздрыгваць, нібы ад холаду. Пасля яны зноў пацалаваліся, у яго ўжо не павяло, а закружыла галаву; Зося, не то стогнам скардзячыся, не то цешачыся, зняможана адхінулася. Ватоўка звалілася з яе плячэй, i яны апусціліся, ляглі, зноў замерлі ў пацалунку. Янка ціхенька лашчыў успламененае, тугое маладое цела. Спачатку яны нібы штосьці мармыталі, пасля заціхлі і, здаецца, паімчаліся на нейкай дзівоснай пякельнай хвалі не то ўніз, не то ўгору, а разам з імі зрушыўся, панёсся i ўвесь свет.

Праўда, неўзабаве яны абое зноў вярнуліся на зямлю. Счахнуўшы, Янка ўткнуўся ў яе валасы i не то сарамліва, не то з незадавальненнем да сябе папрасіў: «Выбачай!» Зося, усё яшчэ ўзбуджаная, але ў той жа час i разважлівая, пяшчотна, ласкава пагладзіла яго па плячы i ціха, радасна зашаптала:

— Дурненькі мой... Не трэба... Ты ж гэтулькі гадоў чакаў, цяпер бег такую дарогу... Мне добра... Чуеш, мілы мой, мне вельмі добра... Што я з табою... Хоць некалі я кідала на купалле ў Шуру свой вянок, i ён патануў, але... Мы будзем яшчэ многа любіць адно аднаго... Так?

I ён спакайнеў, верыў у тое, пра што кажа яна. Праз паўгадзіны, калі яны пагаманілі, Зося падспешыла яго:

— А цяпер бяжы, Яначка, назад. Ноч цудаў канчаецца, вось-вось пырсне першая светлая кропля. А табе трэба ж да ўсходу трапіць на Шубін...

6.

Калі Янка прыджгаў на Шубін, пачынала ўжо світаць, нават развіднівацца. Ён крадком прайшоў узбоч суседскіх буданоў, аж заміраў, калі чуў печы крэкт, кашаль, нават не зважаў на прыемны пах сухой травы, крадком адхінуў дзяружку i ўпоўз на сваю ляжанку. Затаіўся: спіць бацька ці не?

Той не варушыўся, але i не соп гучна, дык, можа, ужо i не спаў. Хоць i стаміўся, але Янка не мог адразу ж забыцца, нырцануць у сон: завельмі быў узбуджаны.

Ціхенька ляжаў, усё яшчэ, здаецца, бачачы цёмную дарогу ў Янкавіны, купальскае вогнішча ў Налібаках, Зосю ў белай кашулі, віднейшую ўжо дарогу на Шубін, а заадно нібы чуў, цешыўся ласкавымі Зосінымі словамі i пацалункамі. Ляжаў датуль, пакуль не падняўся бацька, пахадзіў вакол будана, адхінуў дзяружку:

— Ну, то ўставай!

A калі ён, хаваючы вочы, выйшаў з будана, стары патлумачыў яму сённяшні іхні клопат:

— З раніцы пакосім, а потым ужо ўвесь дзень будзем сенаваць. Зграбём у валкі, складзём у копы тое, што скасілі ў панядзелак i ў аўторак. Не дай бог увалье дождж — лясне сена... A ў копах колькі хочаш прастаіць.

Калі касілі асаку (а яе шахкаць зусім легка), Янка адчуваў сябе бадзёра, а вось калі прыгрэла сонца i ўзяліся разбіваць учарашнія ранішнія пракосы, выносіць з кустоў, з ценю, вялую зялёную траву, пачаў слабець. Пацяжэла ад бяссоння галава, замлела цела, і зам-ружыліся вочы. Ён цярпліва, нават пакутліва чакаў, калі пойдуць на абед, а калі ўрэшце, у пякельную гарачыню, прыйшлі, дык не захацеў ні купацца, як заўсёды, ні палуднаваць, заваліўся ў будан і, мусіць, тут жа салодка захроп.

Ён не ведаў, колькі спаў, бо яго пабудзіў бацька:

— Уставай! Ужо ўсе пераварочваюць сена.

Бачачы, што яму цяжка падняць сонную галаву, хітра, з разуменнем усміхнуўся:

— Дык дзе гэта ты паўночнічаў?

— У Кляцішчах,— схлусіў ён.— На купаллі.

Бацька моўчкі падаўся на луг. Неўзабаве, перакусіўшы, далучыўся да яго i Янка. Спачатку згрэблі сена ў валкі, а пасля пачалі шчынкаваць яго i складаць копы.