А! — уразумеў ён нарэшце.— Гэта толькі мы трапілі ў палон. Вайна яшчэ не скончылася. Мы яе напэўна выйграем.
Го, вы-ыйграеце? — я не веру сваім вушам.
Безумоўна!
Але — я-ак?
Немец ужо стараецца мяне пераканаць:
Фюрэр яшчэ не пусціў у ход сакрэтнай зброі. Чакае, пакуль наступіць канцэнтрацыя варожых армій, тады адразу зробіць усім капут — і бальшавікам, і Англіі, і Амерыцы!
Я ўважліва да яго прыглядаюся. Не, ён не маньяк. Усяму, што сказаў, немец і сам верыць. Сябры нецярпліва мяне штурхаюць:
Што, ну, што-о ён табе лапоча?
Перакладзі, не цягні!
Што ты ад нас тоіш?
А я ўсё з недаўменнем гляджу на афіцэра і стараюся ўразумець.
Немец гаварыў шчыра, нават узнёсла, бы той штандартфюрэр з пабітай галавой у Гута-Міхаліне. I мяне разбірае злосць.
Што я тут заладзіў з ім дыскусію?!
I для гэтага мы ўсяго толькі «куклукскланаўцы», «унтэрмэншы»! Ну і што, калі ён не з рагамі і на выгляд ладны мужчына?! I гэты заражаны ідыёцкімі ідэямі, а з такімі пакуль што трэба менш удавацца ў дыскусіі, а толькі — біць іх, біць і біць...
Халера, а мне, дурню, здавалася, з нашым выхадам з лесу наступіць і канец гэтай калатнечы. Як бы не так — будзе толькі перамена пазіцыі.
10
Ноччу страшнавата. Спадзяёмся — вось-вось палезуць астаткі рассеянага батальёна адбіваць сваіх.
Раніцой выходзім у вёску Случанку, дзе размясцілася наша пяхотная дывізія.
Па небе снуюць касякі штурмавікоў, бамбардзіроўшчыкаў, ля Беластока дудніць зямля ад выбухаў, але ўсё гэта цяпер для нас не страшнае. Фронт аддаліўся на захад кіламетраў на дваццаць, у Случанцы цячэ мірнае, прыфрантавое жыццё.
У дзіўных для нашага вока пагонах фарсяць маладыя афіцэры.
Ля калодзежаў мыюцца салдаты, абліваюцца, рагочуць на поўны голас, пояць коней.
Па бруку ледзь не адзін за адным імчаць грузавікі, валакуць скрыні са снарадамі і цюкамі, цягнуць паходныя кухні.
Пераязджаюць накрытыя брызентам машыны медсанбатаў.
З-за платоў лямантуюць устрывожаныя цёткі:
Валерык, пад машыну трапіш, гунцвоце!
Васька, марш дахаты, гіцлю, а то высеку!
От, зараз бацьку на цябе паклічу!
Гледзячы на гэтую тэхніку і вайсковы дастатак, я ўспамінаю атрадныя торбы ды рукаўчыкі з крупой, бульбай і цыбуляй, абсмаленыя вёдры, Лідзіну сумку са звільгатнелым стрэптацыдам ды жабрацкі запас у дзесяць патрончыкаў на брата і сам да сябе адчуваю пякучую жаласць.
Спыняемся на чыімсьці падворку, робім прывал. Хлопцы апускаюцца на траву пругмені, як гаспадары пасля сумленнай і цяжкай работы, самавіта і стрымана азіраюцца.
Палонныя немцы палахліва тоўпяцца зводдаль ды таксама зыркаюць на нашу тэхніку, але мяне яны болей не цікавяць.