Пабуджаныя: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

— Слухай,— павярнуўся да Міхайлава Любімаў,— я ўважліва лавіў, што ты гаварыў. Скажу шчыра, асабіста я не зусім ведаю: дзе лепш пусціць у ход рэвалюцыйныя сілы? Там, у Петраградзе, сярод рабочых, ці тут, на фронце, сярод салдат?

— У мяне пыталіся пра гэта з ЦК,— адказаў Міхайлаў.— Я адказаў, што наш фронт яшчэ не цалкам саспеў для рэвалюцыйнай вайны супраць свайго ўрада.

— Салдацкія натоўпы гудуць, супраць вайны, але не ўсе гатовыя падняць зброю на цара,— сказаў Мяснікоў.— А сярод афіцэраў i генералаў процьма вернападданых i рэтраградаў!

— Арміі яшчэ трэба ды трэба прамываць мазгі,— прамовіў Міхайлаў.— А па-другое, вельмі важна, калі i як трапіць у акопы вестка пра петраградскія падзеі. Пападзе адразу, у поўным аб'ёме, без маны i перакручванняў — ускінецца па пазіцыях полымем, будзе замоўчвацца альбо даходзіць скажоная — спачатку ўзбудзіць такую-сякую цікавасць, а пасля пасее звычайныя гавэнды, скепсіс i апатыю...

— У нашым палку страшэнна замоўчваюць петраградскія падзеі,— сказаў Мяснікоў.— A калі хто ўведае што-небудзь, то тут як тут афіцэры прыніжаюць рэвалюцыйны дух, аб'яўляюць усё гармідарам, хуліганскімі выхадкамі...

— Думаю, нам цяпер прыйдзецца яшчэ болей агітаваць i на пазіцыях, i ў тыле,— сказаў Міхайлаў.— Рана-позна арміі прыйдзецца ясна выказацца: яна за рэвалюцыю альбо супраць? Дык будзе жыццёвая патрэба, каб яна не падняла зброі на народ... На днях я выступаў у адной з часцей пад Баранавічамі, сказаў пра гэта, дык рэакцыя была спачувальная, але не вельмі ўжо адкрытая, супольніцкая...

Прайшлі крыху моўчкі.

— А цяпер, хлопцы, пяройдзем ад высокай палітыкі на маю персону...— улучыўшы спрыяльную хвіліну, прамовіў Міхайлаў.— Мушу аддаць сябе на ваш суровы суд...

— Ты — правакатар? — пацвеліўся Мяснікоў.

— Дзякуй богу, даўно ўжо выратаваны ад такой ганебнай місіі. Але вінаваты перад вамі ўсімі сур'ёзна,— прызнаўся.— Я зашмат думаю пра сябе i сваё... Карацей, яшчэ ў Чыце пазнаёміўся з дзяўчынай. Яна сёння прыязджае сюды. Дык што вы мне скажаце на гэта? Даруеце ці не даруеце, што парушаю дысцыпліну?

— А! — усклікнуў Мяснікоў,— Вунь яно што! Я за тое, каб пакараць! Найстражэй!

— Прысудзіць да... шлюбу! — усміхнуўся Любімаў.

— Вы што — не асуджаеце? — Міхайлаў аж не паверыў, што строгія партыйцы не папікаюць.

— Прызнайся: маладая? Прыгожая? Блізкая па духу? — пачаў дапытвацца Мяснікоў.— Калі якраз так — даруем. Калі не так — дык на плаху...

— Хадзем разам на вакзал, зірніце на месцы...— нечакана нават для самога сябе запрасіў ён.

— Не, Міша,— прамовіў Любімаў. I нават пажартаваў: — Хопіць табе таго, што адразу не клічам на суд...

— Сапраўды, хлопцы, хадзем разам,— папрасіў зноў.— Паверце, баюся. I вас, i яе...

— Вось гэта дык герой! З царызмам, з такім лютым тыграм змагацца не баіцца, а жанчыны, бач, баіцца...— хітнуў галавою Мяснікоў. Здаецца, i ў цемені бліснулі агеньчыкам яго вочы, ды было відаць, як раздзьмуўся шырокі ў ноздрынах нос.— Без нас закахаўся — без нас i разбірайся ca сваім каханнем... Хадзем, Ісідар,— падхапіў Любімава пад локаць.— Нам з ім не па дарозе!

Напраўду крануліся, пайшлі.

— Хлопцы, пачакайце,— усклікнуў Міхайлаў.— Я сапраўды запрашаю пайсці разам.

— Не, не! — загуў Мяснікоў, адыходзячыся ў цемень.

Міхайлаў спачатку крануўся даганяць, угаворваць, але потым адстаў, адчуваючы, што не пойдуць разам — каб ён змог пабыць з нявестай сам-насам.

Перасекшы Нова-Маскоўскую вуліцу, заспяшаўся на вакзал.

4.

Цягнік затрымліваўся.

Міхайлаў паходжваў па асфальтаваным пероне пад скупым святлом прывакзальных ліхтароў i ўжо не столькі хваляваўся, як насцярожваўся: a ці пазнае Соню? Дагэтуль, здаецца, добра помніў яе высакаватую для жанчыны постаць, прадаўгаваты твар, яркі позірк, а вось цяпер здавалася: не, забыў яе! Выйдзе з вагона, трапіць у людскі гурт, пройдзе, міне, і, можа, яны адно аднаго i не пазнаюць.

Вось удалечыні затрымцеў, засвятліўся небакрай, пасля паласнуў неба доўгі прамень, а затым абазначыўся невялікі яркі, нібы месяц-поўня, кружок, пачаў большаць, асвятляць паўнеба, і, гонячы перад сабой цемру ды льючы святло на чыгуначныя прыбудовы, паравоз прычухкаў да вакзала, абвеяў спачатку халодным духам, а пасля цёплым, гаркава-саладжавым дымам, узбудзіў прыемным святлом з вагонных акон.

Вагоны беглі-беглі, асветленыя вокны мільгалі ў вачах, а ён пільна ўзіраўся: дзе сярод ужо апранутых пасажыраў, якія стоўпіліся ў калідорах, яна? Вагоны з кожным мігам плылі ўсё цішэй, ён лепей i лепей бачыў людзей — вайскоўцаў, цывільных мужчын i кабет, колькі разоў нават здавалася, што сярод ix стаяла i Соня. Праўда, гэтыя «Соні» ўсміхаліся суседзям-мужчынам, дык, канечне, сярод ix, такіх гарэзных i бесклапотных, яго Соні не магло быць.

Калі ўрэшце адчыніліся дзверы вагона, што стаў насупраць, ён адразу ж i згледзеў Соню i пазнаў: яна стаяла ўжо тут, у тамбуры, з вялікім чамаданам. Высакаватая, танклявая, у цёмным паліто i вялікай белай шапцы. I яна пазнала яго — можа, i па яго постаці. Махнула рукою ў белай пальчатцы.

Ён спачатку падхапіў i саставіў на перон яе цяжкі руды, абвязаны шэрымі рамянямі чамадан, а пасля падаў руку i памог сысці ёй самой — лёгкай,стройнай.