-- А як-жа? -- сур’ёзна і ў задуменьні запытаў я.
-- Дай яшчэ адзін яблык.
Я даў. Мацьвей зноў пачаў есьці.
-- Лепш за ўсё трошкі, ціханька пад парту апусьціўшы руку, нацягнуць на далонь рукаў сьвіткі. Тады ня так шчыпле.
Мацьвей хіхікнуў, нацягнуў рукаў на далонь і паказаў, як даваць лапу Курылку.
-- А от як на жарству ставіць, гэта кепска. Калені баляць, і нічога ня зробіш. Я дык раблю так: сачу за настаўнікам. Ён адвернецца, я прысяду, а потым, калі трэба, зноў хуценька ўсхаплюся.
Так гаварыў я з Мацьвеем. Раптам званок затрашчэў на заняткі.
Курылка стаяў ля стала сярод класа й пучкамі маленькіх, як запалкі, лазовых палачак, павязаных па дзьве, тры, пяць і дзесяць, тлумачыў другой групе другое дзеяньне арыфмэтыкі. Я нічога не разумеў, а таму й ня слухаў, што кажа Курылка. Я аглядаўся навокал. Мне цікава было, што я ў школе. Перш-наперш я ўбачыў на стале Курылкі тоўстую дубовую лінейку, расшчэпленую з абодвух канцоў. Я дагадаўся, што гэта тая самая «лапавая» лінейка. Далей, у кутку, каля групкі, стаяла скрыначка з набітай жарствой. Назначэньне гэтай жарствы я ўжо ведаў.
Раптам Курылка топнуў нагой.
-- Мацьвей, ты чым займаешся?
Мацьвей падняўся з парты і глядзеў перад сабой.
-- Ідзі сюды!
Мацьвей вылез з-за парты.
-- Адымі ад трыццаці сямі дзевятнаццаць.
Мацьвей узяў анучу, сьцёр напісанае з дошкі і паставіў названыя лічбы. А далей, як відаць, ад спалоху, ня ведаў, што рабіць.
-- Ну!
Мацьвей стаіць.
-- Ну! -- ужо моцна крычаў Курылка. -- Ты слухаў, што гаварыў я?
Мацьвей маўчаў.
Курылка падбег да Мацьвея, узяў двума пальцамі -- вялікім і паказальным -- за валасы на патыліцы й пацягнуў угару. Мацьвей зморшчыўся, падняўся на цыпачках.
-- Дык ты так? -- крыкнуў Курылка, схапіў яго за каўнер, хацеў штурхнуць да дзьвярэй. Але разагнаўся ня ў меру. Ногі Мацьвея адарваліся ад падлогі, цыркулем павісьлі ў паветры. Бацькавы валёнкі паляцелі па класе. Мацьвей адарваўся, пакаціўся па падлозе, ударыўся аб ножкі парты. У класе стаяла мёртвая цішыня. Здавалася, каб павук дзе крануўся, дык і то было-б чуваць. Я сатраснуўся...
Мацьвей быў старэйшы за мяне гады на два, мацнейшы й сьмялейшы. Мы здружыліся зь ім. Я заўсёды заходзіў за ім, і мы разам ішлі ў школу. Часьцяком я даваў яму хлеб, бульбу і яблыкі.
Неяк зь першых яшчэ дзён была вельмі цёплая раніца. Мы стаялі з Мацьвеем ля сьценкі і грэліся. Заняткаў яшчэ ня было.
Раптам да нас падышоў вучань Коля. Коля быў аднагодак з Мацьвеем, але куды здаравейшы. Бацька Колі меў паравы млын і быў багаты. Яго баялася наша вёска. Навет настаўнік і той пальцам ніколі не крануў Колю, нягледзячы на тое, што ён дрэнна вучыўся й вельмі дурэў.
Коля апрануты зусім ня так, як мы з Мацьвеем. На ім было чорнае цёплае паліто, на нагах новыя боты, добрая шапка.
Коля падышоў да нас і прыціснуў знарок мне нагу новым ботам. Я штурхануў Колю ў грудзі.
-- Ну, ня штурхацца! -- агрызнуўся той і штурхнуў мяне яшчэ раз, потым яшчэ і яшчэ.
Я зірнуў на Мацьвея. Коля ў гэты час ужо добра ўчапіўся за каўнер маёй сьвіткі, гнуў маю галаву, каб паваліць мяне. Мацьвей грозна крыкнуў:
-- Кінь.
-- А ты? -- кінуў Коля.