Бацька ўзяўся за клямку й нерашуча адчыніў дзьверы. Мы, як старцы, стаялі ля парога.
-- Добры дзень, пане настаўнік.
Я пакланіўся. Бацька таксама. Курылін ішоў нам насустрач.
-- Пане настаўнік, -- загаварыў бацька, гледзячы ў вочы настаўніку й камечачы шапку ў рукох, -- хлопца от у школу, значыцца...
Настаўнік моцна, па-ваеннаму, запытаў:
-- Колькі год?
-- Восем споўнілася... улетку.
Бацька пераступіў з нагі на нагу.
-- Значыцца, дзясятая нядзеля на дзявяты...
-- Чытаць можа?
-- Яно, сказаць, пане настаўнік, ня было дзе вучыцца... значыцца. Хоць сям’я і вялікая, а пісьменных, каб так добра, нікога...
-- Ну, добра, -- абарваў настаўнік і запытаў у мяне: -- Вучыцца хочаш?
Тады была традыцыя: пытацца ў вучня -- хоча ён вучыцца ці не? Я адказаў:
-- Хочу.
Настаўнік паказаў мне на вольнае мейсца ў першых радох партаў і адвярнуўся ад бацькі. Бацька часта кланяючыся, ламаючы шапку ў рукох, выйшаў із школы. Дзьверы зачыніліся. І, здавалася, разам з гэтым зачынілася ў мяне дыханне.
У першы дзень я пісаў палачкі ў касую лінейку. На дом настаўнік загадаў вывучыць першых дванаццаць літараў з такім разьлікам, каб заўтра, ураньні, я прачытаў іх перад класам.
На двары было сыра. У хаце цесна й цёмна. Я сядзеў з букваром ля комінка. Трашчэлі смольныя карчы. Дзядзька Саўка, малодшы брат бацькі, паказваў мне, бо бацька быў зусім няпісьменны.
-- Аз, -- гаварыў ён.
Я паўтараў.
-- Аз.
-- Букі.
-- Букі.
-- Ведзі.
-- Ведзі.
-- Глаголь.
-- Глаголь.
Потым яшчэ і яшчэ, па парадку. Часамі Саўка закрываў буквар і прымушаў паўтараць прачытаныя літары напамяць. Як толькі я ўпэўніўся, што літару ведаю й не забуду, я імкнуўся ўнікнуць у яе нутраны сэнс.
-- А што гэта: азы?
-- Азы, -- адказваў настойліва Саўка.
-- А букі?