У гэты дзень раніцой я паклаў пад камень ля студні пісьмо, і праз пару гадзін яго ўжо там не стала. Ці не дзеці выцягнулі часамі адтуль?.. Я пастараўся прыйсці ў ліцэй да канца заняткаў, каб спытаць Данусю, ці брала яна пісьмо.
Калі я заглянуў у будынак, паненкі атакоўвалі гандлярку з мандарынкамі. Толькі Дануся з сяброўкай стаялі ўбаку.
Убачыўшы мяне, дзяўчына ўзрадавалася:
Пане Янку, вольмі прашу, пазычце нам, калі ласка, трыццаць грошаў!
У мяне ад шчасця перахапіла дух. Дрыжачай рукой я дастаў тры апошнія манеткі па дзесяць грошаў і, як гэта рабіў ад'ютант Куба, стукнуў абцасамі:
Калі ласка, панна Янкоўская!
Дзякуем! — кінулася Дануся і ў момант апынулася ў гушчы сябровак.
Ліха яго бяры з пісьмом! — Я не стаў пытацца.
Вярнуўшыся дадому, пачаў прыдумваць, як адмовіцца ад грошай, калі Дануся будзе вяртаць доўг. Але ўсе мае выдумкі былі непрыдатныя.
Пасля абеду, калі я ішоў на курсы, да генералавай сеткі раптам падбегла паненка і працягнула на далоні дзве манеткі — дзесяці- і дваццаціграшовую:
Я пану вельмі ўдзячная...
Вінаваты і збянтэжаны выгляд паненкі дадаваў мне ўпэўненасці.
Гм!..— насупіў я бровы.— Што паненка з мяне дурня строіць?
Чаму? — спалохалася яна.
Хіба я вам даваў такія грошы?
Але ж, прашу вазьміце!— закрычала яна, смеючыся з майго жарту.
О-о,не-е, мяне не ашукаеце. Гэта не мае грошы! Падумайце самі, хіба я магу ўзяць іх? Бралі-то вы іншыя? — Катэгарычна накіраваўся я на вуліцу.
Для мяне трыццаць грошаў — цэлае багацце, а я радаваўся.
«Купіў! I дадумаўся ж, глядзі, вось табе і тупіца!.. Вось так і. далей будзем!..»
Я быў гэтак задаволены сабой, што нават забыўся, пра што хацеў спытацца ў яе.
5
Цяпер Дануся прыходзіла па маіх запісках. Калі ж яна не магла выйсці з дому, цётка Антося клала пад камень пісьмо.
Аднойчы паненка прынесла загорнутыя ў сярэбраную паперу пліткі шакаладу.
А колькі гэта каштуе? — вырвалася ў мяне.
Здаецца — злот,— адказала яна бяспечна.
Цэлы зло-от?
Ага!
?..
Няхай пан Янэк есць! Я для яго спецыяльна прынесла! — заахвочвала яна, паводле польскага звычаю ветлівасці звяртаючыся ў трэцяй асобе.
Побач ляжалі яе сшыткі, кніжкі і аўтаручка амерыканскай фірмы «Ватэрман» з залатым пяром. Я пацікавіўся: