Выбраныя творы ў двух тамах: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

— А што робіць мой гняды? — прыпадняў Мірон галаву.

Здзіўлены, што да гэтай пары нікому ён не патрэбен, конь адстаўляў то адну, то другую нагу і пярэднімі зубамі ляніва шкрабаў карыта. Дом удавы па-ранейшаму звінеў ад псалмаў і малення. Там цяпер бушавалі бабы з суседніх вёсак.

Паснедаўшы і напаіўшы каня, вазніца падкінуў у карыта травы ды заваліўся на салому высыпацца на ўсё лета, а каб мець свежае паветра, пакінуў дзверы хлява прыадчыненымі.

Скрозь дрымоту Мірон чуў, як на падворку счапіліся з-за нечага дзве цёткі, як пачалі тузаць адна адну за каўтуны, як іх развалакалі. Потым з пугай уляцеў на падворак нечы мужык, высцябаў сваю жонку і папёр да работы.

У абодвух выпадках бабы прыціхлі толькі на хвіліну і неўзабаве зноў бегалі ды галасілі. Ноччу ўзнялі танцы і грукацелі падлогай, як на вяселлі.

Паступова Мірона агарнуў глыбокі сон.

9

Гасцей з Семяненкаў адпусцілі толькі аж на трэці дзень к абеду.

Мірон выкаціў фурманку на падворак. Курносая маладзіца ў вышыванай кофце стаяла на парозе і румзала, а з Мікалаем развітваліся іншыя бабы — кланяліся яму і абцалоўвалі Рэгіса ад пят да галавы.

Нарэшце Мікалаю далі спакой.

З суседняй хаты цётка прыперла свежы звоец ды разаслала істужку суровага кужалю па забруджанай гусіным памётам мураве. Рэгіс, пакідаючы сляды падэшваў на палатне, пакрочыў зноў па кужалі з іконай да воза, загарнуў абраз у прасціну ды сунуў яго ў салому.

Жанчыны павалаклі свайму богу падарункі — новыя кажухі, воўну, вэнджаныя каўбасы, дываны, лён. Кідалі на воз звязаных гусей, качак.

Паклалі вузялок з грашыма...

Знямоглы, стомлены ды схуднелы Рэгіс уваліўся бокам у воз, шапнуў фурману:

— Пры каня!

Фурманка адарвалася ад енку і апынулася за вёскай. Мікалай уладкаваўся лепей на мяшку ды ўздыхнуў, бытта пасля цяжкой работы. Затым пачаў грэбацца ў трафеях.

— На табе кажух на памяць! — прапанаваў Мірону.

У вачах селяніна з'явіўся жах. Да дзячка вяртаўся гумар:

— Ха-ха-ха-ха! От, лапух вясковы!.. Падумай, ну што з табой кепскага здарылася б, калі б і ўзяў адзін? Паглядзі, колькі іх у мяне...

У гэты час курыца, якая ляжала ля іхніх ног, набрудзіла Мікалаю на чаравік. Дзячок хапіў яе за крылы, шпурнуў у поле:

— Паску-уда!

Чубатка са звязанымі нагамі хвіліну бездапаможна білася крыламі на полі, затым павалілася, знясіленая, на бок.

Мірону стала яе шкода:

— Каршун задзярэ тут або ліса схопіць у адкрытым полі!.. Бабы ж дарылі яе вам!.. Цэлых два злотых далі б за яе цётцы ў Крынках...

— А чаго яна пэцкаецца?!

Рэгіс развязаў вузел — там было дзвесце дзесяць злотых.

— Адразу дзве твае каровы, бачыш?! — паказаў ён.— А дабра унь яшчэ колькі!.. За адзін такі дублёны кажух Піня пятнаццаць злотых адваліць, як думаеш?.. Упаўне!.. А іх тут — раз, два, тры, чатыры, аж — пяць!.. I гускі па чатыры злотых за штуку, качкі — па два!.. Лёну колькі!.. Ведаеш, Пінкус ваш лён адпраўляе за чыстае золата ў Англію, у Белфаст!.. Воўну Піня забярэ таксама... Дываны — барахло, нікому не патрэбныя, у мяне іх цэлая гара сабралася!.. Адным словам, за ўсё — яшчэ сотні тры!.. Ды дзвесце гатоўкі, разам — паўтысячы! I толькі за трое сутак!.. Во, як трэба жыць на свеце, разумееш?!.

Мірон падумаў, што дзяк пераплюнуў нават крынкаўскага гандляра, але сказаць не адважыўся.

У цішы спякотнага дня Мікалай фурмана павучаў далей:

— Вас, дзермаедаў, душыць трэба яшчэ пакаленняў з чатыры, покуль чаму-небудзь навучыцеся! Ты глядзі, колькі я людзям дабра зрабіў за тры дні!.. Думаеш, цёткі не разумеюць, што ўсё — мана? Успамінаючы мяне, п'янага, зараз не адна семяненкаўская баба кляне сябе апошнімі словамі і прыгаворвае: «Прыехаў, махляр стары, каб налізацца, а я, дурніца, і растапырыласа!..» Аднак зараз жа пра гэта забудзе! Бо я даў магчымасць разладавацца іхняй фантазіі і суму. Столькі ўдоў развялося пасля вайны!.. I вось цёткі памаліліся, паплакалі, паспявалі, патанцавалі, паказалі самі сабе, якія яны галасістыя, гасцінныя, добрыя ды клапатлівыя — бабе неабходна паказацца, як яна ўмее дагляджаць... Адным словам, адвялі душу!