— А бомбы, кажуць, ён пускае найсамперш туды, дзе генералы жывуць!
Ну,— згадзілася Антося і з гэтым.— Генерал для іх — чалавек не просты!..
То ўся вуліца ганарылася, што на ёй стаіць генеральскі дом, то цяпер лаяць усе яго будуць!..
Людзям не дагодзіш, пані.
Людзі такія!
Усё, суседачка, у волі боскай! Нам трэба ўсім маліць багародзіцу!
Праўда, пані Антося!.. Хай нас крые найсвяцейшая мацер божая з Вострай Брамы!
Амін.
11
Пачало цямнець, і ў генералаву альтанку накіраваліся гепераль-ша, Дануся, панічы і паненкі. У цішы чэрвеньскага вечара доўга былі чуваць бестурботны смех, песні, нават — апладысменты, як у тэатры. Я стаіўся на ганку і слухаў.
Галасней за ўсіх гаварыла Дануся, і я ўпіваўся яе голасам, інтанацыяй.
Зрабілася шкада, што нельга нічога вярнуць, прынамсі да наступнага навучальнага года.
Генеральша, мабыць, прыехала забіраць дачку за граніцу...
Усе прасілі Браніслава пра нешта расказаць. Ён крыху паламаўся і пачаў:
У нашай сямейнай хроніцы запісана, што ў 1768 годзе, калі да майго прапрадзеда ў замак пад Лодзь прыехаў на вялікдзень князь Сапега са світай, на балі было з'едзена сорак валоў, дзвесце пяць-дзесят цялят, сорак бараноў, дзвесце свіней, васемнаццаць тысяч ку-рэй, дваццаць тысяч рыб, пятнаццаць корцаў ракаў. А венгрына вы-пілі столькі бочак, колькі дзён у годзе, а кварт мёду — колькі гадзін у годзе...
О Езус Марыя, куды гэта дзявалася ў іх!
Нашыя продкі мелі па тры страўнікі!
Абжорамі былі!
Хіба што!
«Нягоднікі.
Рамантыку бачыце ў колькасці прыслугі, у этыкетах, цырымо-ніях, балях... Дзеля яе можаце кідаць тысячы на карты, гонар... Забы-ваеце, што за гэтымі злотымі, корцамі, баранамі — людзі, якія хварэлі, іх здабываючы, паміралі нават...
Ведаем такіх рамантыкаў!»
Бестурботная весялосць панства пачала мяне раздражняць. Захацелася выкінуць які-небудзь фокус. Я нават падняў кій, каб запусціць ім у жалезную бочку ад генералавага душа, але перадумаў — кій можа адскочыць ад бочкі і трапіць каму ў галаву, яшчэ давядзецца справу мець з паліцыяй!
Ля ганка рос ясень. З'явілася жаданне залезці на дрэва. І я палез.
Магчыма, гэта было звычайнае блазенства, і калі я цяпер успамінаю, мне робіцца сорамна. А мо я зрабіў гэта, каб толькі звярнуць на сябе ўвагу Данусі?..
Я залез аж да тонкіх галінак і стаіўся. У альтанцы гаманілі і на мяне, дзівака, не звярталі ніякай увагі. Тады, гойдаючыся ў такт песні, пачаў я спяваць першае, што ўзбрыло ў галаву:
Стуку, груку, дзверцы,
Едуць кавалерцы!
А сучачка — цях-цях-цях!
А сардэчка — тах-тах-тах!