Салавей можа ўпершыню ў жыцці вылаяўся:
— Бар-р-ран. Усе вы бараны бязмозгія! На сваіх падняліся! Супроць рэвалюцыі, супроць свабоды пайшлі.
Палонных абшукалі і падалі Салаўю дзве паперкі — два пасведчанні. У іх было сказана, што іх прад'яўнікі з'яўляюцца байцамі 1-й паўстанцкай арміі. Побач з подпісам Стракапытава стаяла вялікая сіняя пячатка з двухгаловым арлом пасярэдзіне.
— Ого, ужо і царскі герб прышлёпнулі, толькі арол пакуль што без кароны. От за што вы ваюеце! — І ён патрос перад мокрым носам спалоханага салдата паперкамі, склаў іх і схаваў у верхнюю кішэньку фрэнча, кіўнуў Драпезу: — Ты іх, Анупрэй, прывёў, ты і разбірайся. Адумаюцца, выкладуць усё, як на споведзі, можаш памілаваць, а не — няхай трыбунал рашае, кіруючыся рэвалюцыйным сумленнем. Вядзі!
Паваліў густы мокры снег, сляпіў вочы, слізкімі камякамі спаўзаў за каўнер. «От цяпер у гэтай крутаверці і рвануць на варожыя пазіцыі»,— падумаў Салавей і паклікаў камандзіра далучанай у дарозе роты.
— Ваша рота займае левы фланг уздоўж чыгункі. Неспадзеўным ударам зламаем абарону праціўніка і прарвёмся ў горад...— Салавей асекся: камандзір роты глядзеў некуды ўбок, нібы і не слухаў яго.— Вам ясна? — спытаў Салавей.
— Ясна то ясна, але ваш загад выканаць не магу.
— Як гэта не магу?
— А так. Адыдземся, Аляксандр Раманавіч, пагаворым.
— Вы што, здурэлі? Пра што мне з вамі гаварыць? Якія ў нас могуць быць сакрэты? Выконвайце загад!
— Не магу. Салдаты адмаўляюцца страляць у такіх жа сялян, як і яны. Ды і вы ж, здаецца, сялянскі сын.
— Што гэта, здрада? — закрычаў Салавей.
Да камандзіра роты падышло і стала кругам шасцёра здаравіл, з кулакамі, як кавальскія молаты.
— Калі не хочаш слухаць мяне, камандзір, яны растлумачаць,— кіўнуў на салдат асмялелы ротны, пераходзячы на зняважлівае «ты».
— Што гэта? Пагроза? — спакойна запытаў Салавей і, ні на кога не зважаючы, пайшоў да пуні. Там стаялі групкамі салдаты. Курылі і паціху гаманілі, жавалі глёўкі хлеб, хтосьці прышываў гузік да цупкага мокрага шыняля. Камандзір батальёна заўважыў, што ў роце былі пераважна маладыя вясковыя хлопцы. Такіх, вядома, можна павярнуць, куды хочаш. Ён весела, па-свойску, паздароўкаўся з імі, стаў на пустую скрынку і ціха загаварыў:
— Тут ваш камандзір кажа, што рота не хоча ваяваць за савецкую ўладу. Гэта праўда, таварышы? — Усе паўставалі са сваіх месцаў і абкружылі Салаўя, але ніхто не адказаў на яго пытанне.— Белыя афіцэры ашукалі салдат і паднялі мяцеж. Яны забіваюць нашых братоў — гомельскіх рабочых і камуністаў, а вы збіраецеся памагаць забойцам. Чаго яны хочуць? Адабраць зямлю, якую нам дала савецкая ўлада, і зноў пасадзіць на яе паноў. От паглядзіце! — Салавей дастаў з кішэнькі дзве паперкі і падняў над натоўпам.— Зноў царскі арол! Вось пасведчанні, адабраныя ў стракапытаўскіх мяцежнікаў. Глядзіце! А вы кажаце, свае. Каму свае, а каму ворагі.
— Гэта ротны кажа,— пачуліся галасы з натоўпу.
— А, вунь яно што!
— Шаптаў кожнаму: «За сялян Стракапытаў, мужыцкую ўлась абяцаў»,
— Прадаўся, гад, буржуям, і нас хацеў пад манастыр падвесці.
Над натоўпам ляснуў глухі стрэл. Салавей саскочыў са скрынкі. Левае крысо шыняля было прабіта. Здаравенны салдат сунуў кулаком у пашчэнкі ротнаму, той аж грымнуўся вобземлю, ускочыў і кінуўся за пуню. Тут жа яго адразу схапіла некалькі дужых рук.
— Пачакай, гаспадзін афіцэр,— прабасіў той самы здаравіла, што зваліў яго з ног,— што ты цяпер заспяваеш?
Афіцэрыка ўцягнулі ў цэнтр круга. З разбітай сківіцаю, увесь дрыжучы, стаяў ён перад Салаўём.
— Браточкі,— заскуголіў ён,— і вы, Аляксандр Раманавіч, даруйце. Нячысцік папутаў.
— Гэта мы ўжо чулі ад стракапытаўскіх бандытаў. А што з ім рабіць, рашайце самі, таварышы. Камандзірам у вас будзе селянін з Рудабелкі Анупрэй Драпеза. Гэтага, ды і вас болей «нячысцік не папутае». Зараз жа ўсім пастроіцца. Прапаную выбраць трыбунал і судзіць здрадніка па законах рэвалюцыйнага часу.
Былому ротнаму звязалі папругаю рукі. Суд быў кароткі і справядлівы.
Зноў паваліў густы мокры снег. Ён прыцярушыў сцежку ў хмызняк, па якой павялі мяцежнага афіцэрыка. А праз паўгадзіны рота пад камандаю Драпезы залягла каля чыгуначнага насыпу: Малаковіч і Салавей хацелі прарваць варожую абарону і заняць заходнюю ўскраіну горада.
Бабруйскі батальён, магілёўскія курсанты, рагачоўскія і жлобінскія добраахвотнікі падняліся ў атаку. Толькі яны ўскочылі на чыгуначнае палатно, як па іх секануў густы шквал кулямётнага, агню. Упала некалькі чырвонаармейцаў. Здавалася, варожая абарона стаіць суцэльнай сцяной. Затрымлівацца на буі было самагубствам, і Салавей загадаў адпаўзці за насып. Трэба зберагчы кожнага чалавека, не дапусціць непатрэбных ахвяр. Атака захлынулася, і паўтараць яе не было сэнсу. А сядзець склаўшы рукі — злачынства перад рэвалюцыяй, перад таварышамі, якія гінулі ў горадзе.
Салавей вырашыў перапаўзці ў невялічкі алешнік, абысці мяцежнікаў збоку і закідаць гранатамі. Але кулямётны агонь зноў прыціснуў іх да зямлі і прымусіў адступіць назад. Тады Аляксандр Раманавіч разам з Пракопам Малаковічам вырашылі сабраць самых надзейных камандзіраў, камуністаў і работнікаў Чэка.
— Лоб у ворага цвёрды, і яго адразу не праб'еш,— сказаў ён на гэтай кароткай нарадзе,— а губляць людзей шкода ды і неразумна.