Мацей узяў апарожненую міску й накіраваўся да парогу, дзе былі палічкі для судзьдзя.
-- Ты ўгадал: я оттуда, с Тамбовской... Но ты нікуда не ході" Понімаешь( Паперы(" Хорошо’ я тебе покажу моі па-пе-ры[ [ [ -- Засунуў руку ў кішэню шыняля, які быў пад ім. -- Всякіе паперы бывают" -- дадаў. -- Вот’ к прімеру’ такого сорта паперы успокоят тебя("
Мацей узьняў галаву і ўбачыў скіраваны на яго наган.
Чалавек зноў закаціўся сваім хвальшывым сьмяшком.
-- Дык гэта ты такі абаронца!? -- заўважыў спакойна Мацей. -- Схавай сваю дурную цацку! -- загадаў. -- У сваёй хаце я заўсёды знайду спрыт скруціць табе рукі...
-- А’ ты хочешь еэ/ знать’ кто я такой( Хорошо" Я пріслан хлопцамі по разв/рстке для партізанкі% чтобы на послезавтра доставілі пятьдесят кіло печеного хлеба’ пять кіло жіров і двадцать пяць кіло бараніны ілі говядіны[ [ [ Понял(
Мацей разгублена стаяў сярод хаты. «Няпрошаны госьць -- горш за татарына, -- думаў. -- Прыйдуць немцы -- павесяць і вёску спаляць! Але й гэтыя пастраляюць і спаляць! Як цяпер выправіць яго?» Успомніў, што няпоены конь і скіраваўся да дзьвярэй.
-- Гаспадар! Гаспадар! Постой’ я тебе что-то скажу% ты нікуда не ході" Імей в віду% жівым тебя спалім"[ [
-- Я нікуды ня йду: конь, от, высах тамака, цэлы дзень няпоены...
-- Не помр/т твой конь"
Пакуль Мацей стаяў каля дзьвярэй, бадзяка зьлез зь печы. У зубах была цыгарка. Папрасіў запалку. Мацей паднёс каганец і ў гэты мамэнт убачыў, што рукі ў бадзякі дрыжаць.
-- Зімна?! -- усьміхнуўся Мацей.
-- Как?
-- Я пытаю: зьмерз на печы?
-- Промёрз, когда попал в реку...
-- А дзе гэта табе собіла цераз рэчку лазіць?
-- Вот собіло’ собіло[ [ [ -- ухіліўся той ад адказу. І потым% -- Знаешь что, господар’ еслі ты попробуешь меня выдать’ будет тебе плохо[ [ [
-- Ды я нікуды, толькі-б каня, кажу, напаіць...
Мацей сеў на лаўку й пачаў апавядаць, чаго нацярпеўся за дзень. Думаў, можа чалавек расчуліцца, супакоіцца, і тады можна будзе выскачыць на хвілінку да канюшні.
-- А ці ты што еў? -- запытаў потым.
-- Рано -- ел’ а потом не пріходілось[ Но .то нічего’ мы в лесу прівыклі жіть по-волчьі[ [ [
-- А праўда, жывеце, як ваўкі...
Было, мабыць, ужо каля дванаццатай ночы, калі бадзяка сядзеў над патэльняй зь яечняй за сталом.
-- А где твоя баба? -- запытаў раптам.
-- Няма ў мяне бабы -- нікога няма...
-- Как так?
-- А ўжо два гады, як усіх лішыўся: бонба ўдарыла, як хронт ішоў.. А я, на няшчасьце, дома ня быў і ўцалеў...
Чалавек памаўчаў, даядаючы яечню.
-- Хорошо ты меня угостіл’ вот кабы еэ/ бабу доставіл[ [ [
-- Вось пра што маскаль думае!? -- узбунтаваўся Мацей. -- Скуру сваю трэба ратаваць, а не пра бабу думаць у гэты час!..