Чароўныя істоты і дзе іх шукаць: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

Анатацыя

"Чароўныя істоты і дзе іх шукаць" — гэта падручнік па догляду за хатнімі жывёламі, які абавязковы для ўсіх першакурснікаў. Кніга мае ў чароўным свеце вялізную каштоўнасць, ды і ў студэнтаў Хогвартса не меней папулярная. Усе яе выдання ў "Флорыш і Блотс" на Дыягон Алее нядоўга ляжаць на паліцах, а сама яна выйшла, каб не памыліцца, ужо недзе ў 54-м перавыданні. З кнігі вы зможаце пазнаць, хто такія пафскейны, чым кормяць драконаў, колькі жывуць саламандры, што такое на самой справе Лох-Нескае страшыдла і чаму мы не сутыкаемся кожны дзень з гэтымі самымі істотамі ў жыцці.

Сапраўдная кніга — копія той самай, якой карыстаўся Гары, і таму яна прадстаўленая чытачу не ў лепшым выглядзе — уся спісаная нататкамі Гары, Рона і Герміёны (сорам і сорам проста)!

Пра аўтара

Ньютан (Ньют) Арцемій Фіда Скамандэр (класнае імя, а?) нарадзіўся ў 1897 годзе. Яго маці, даглядаўшая пародзістых гіпагрыфаў, заахвочвала цікавасць хлопчыка да чароўных істот. Пасля канчатку Школы Вядзьмарства і Чараўніцтва Хогвартс, містэр Скамандэр паступіў на службу ў міністэрства магіі ў Аддзел кантроля за чароўнымі істотамі. Пасля заканчэння двух гадоў у Кіраванні па ўліку дамавікоў, двух гадоў, аб якіх ён успамінае, як аб "жудасна сумных", ён быў пераведзены ў Падраздзяленне Істот, дзе яго бліскучыя веды чароўных істот забяспечылі яму хуткае прасоўванне па службе. Хоць менавіта яму прыналежыла ідэя стварэння Рэестру Пярэваратняў у 1947 годзе, больш за ўсё ён ганарыцца Забаронай Эксперыментальнай Гадоўлі, прынятай у 1965 годзе, якая прадухіліла вывядзенне ў Брытаніі новых монстраў, якія не паддаюцца прыручэнню. Працуючы ў Бюро даследавання і ізалявання драконаў містэр Скамандэр часта ездзіў за мяжу, збіраючы інфармацыю для сусветнага бэстсэлера "Чароўныя істоты і дзе іх шукаць", які на дадзены момант выходзіць ужо ў пяцьдзесят другой рэдакцыі. Ньют Скамандэр быў узнагароджаны Ордэнам Мерліна Другой ступені ў 1979 годзе за неацэннае ўкладанне ў вывучэнне магічных жывёлаў, Магазаалогію. Зараз, сыйдучы на пенсію, ён жыве ў Дорсеце з жонкай Парпенрынай і хатнімі ўлюбёнцамі Нізласамі: Хапі, Мілі і Маўлерам.

ПРАДМОВА

Я атрымаў вялізны гонар напісаць прадмову да адмысловага выдання кнігі "Чароўныя істоты і дзе іх шукаць". Шэдэўр Ньюта быў зацверджаны як падручнік у Школе Вядзьмарства і Чараўніцтва Хогвартс з моманту яго публікацыі, і, шмат у чым дзякуючы яму, нашы студэнты дасягнулі гэтак высокага ўзроўня ў вывучэнні Сыходу за Чароўнымі жывёламі — хоць гэтую кнігу варта чытаць не толькі ў школе. У любым сямействе чараўнікоў адшукаецца асобнік "Чароўных істотаў", патрапаны пакаленнямі, лістаўшымі яго старонкі ў пошуках найлепшага спосабу прагнаць Хорклампсаў з газона, спасцігнуць панурыя скуголенні Агурэя або адвучыць свайго ўлюбёнца Пафскейна піць з унітаза.

Аднак гэтае выданне — штосьці большае, чым просты дапаможнік для чараўнікоў. Упершыню ў гісторыі знакамітага выдавецкага дамы "Обскурус", адна з яго кніг будзе прадавацца маглам.

Праца "Comic Relief", накіраваная на барацьбу з горшымі формамі чалавечай пакуты, якія шырока вядомыя ў свеце маглаў, таму я звяртаюся зараз да маіх калегаў чараўнікоў. Ведайце ж, мы не адзіныя, хто ўсвядоміць гаючую сілу смеху, маглам гэта таксама добра вядома, і яны прыстасавалі гэты дарунак самай выдатнай выявай, ужываючы яго для прыцягнення фондаў, якія дапамагаюць захаваць і палепшыць жыццё — праява магіі, да якога мы ўсё імкнемся. З 1985 года "Comic Relief" перадала тым, хто жыве у нястачы 174 мільёна фунтаў (34 мільёна, восемсот семдзесят два галлеона, чатырнаццаць сіклей і сем кнатаў).

Цяпер свету чараўнікоў прадставіўся гонар дапамагчы "Comic Relief" у іх працы. Вы трымаеце ў руках копію кнігі "Чароўныя істоты", якая прыналежыла Гары Потэру, дапоўненую нататкамі яго самога і яго сяброў. Хоць Гары не занадта ахвотна пагадзіўся на перадрукоўванне кнігі ў яе цяперашнім выглядзе, нашы сябры з "Comic Relief" вырашылі, што яго маленькія дадаткі зробяць яе больш пацешнай. Містэр Ньют Скамандэр, які даўно смірыўся з бязлітасным размаляваннем свайго шэдэўра, даў згоду.

Гэтая рэдакцыя "Чароўных істотаў" будзе прадавацца як у "Флорыш і Блотс", так і ў крамах маглаў. Чараўнікі, якія жадаюцб зрабіць дадатковыя ахвяраванні, могуць дзейнічаць праз чароўны банк Грынгатс (спытаць Грыпхука).

Мне застаецца толькі папярэдзіць усякага, хто чытае гэтую кнігу, не купіўшы яе, што на ёй ляжыць Зладзейскае закляцце. Я бы жадаў скарыстацца магчымасцю і пераканаўча нагадаць пакупнікам маглам, што ўсе дзіўныя істоты, апісаныя ніжэй, выдуманыя і не могуць прычыніць вам шкоды. Чараўнікам жа я скажу толькі адно: "Draco dormiens nunquam titillandus"[1].

УСТУП

Аб гэтай кнізе

"Чароўныя істоты і дзе іх шукаць" з'яўляюцца плёнам доўгіх гадоў падарожжаў і даследаванняў. Аглядаючыся назад скрозь час, на сямігадовага чараўніка, гадзінамі які вывучаў унутранасці Харклампаў у сваім пакоі, я адчуваю зайздрасць. Бо яму яшчэ толькі маюцца быць захапляльныя падарожжы: з самых дрымучых джунгляў у асляпляльную пустэльню, з горных пікаў у гразкую багну, і гэты перапачканны харклампам хлапчук сустрэне, калі вырасце, жывёлін, апісаных на гэтых старонках. Я пабываў у бярлогах, норах і гнёздах усіх пяці кантынентаў, назіраючы цікаўныя звычкі чароўных істотаў у сотнях краін, быў сведкай іх моцы, быў пакорлівы іх даверам, і, здаралася, адбіваўся ад іх паходным кацялком. Першая рэдакцыя "Чароўных істотаў" была выдадзеная ў 1918 году містэрам Аўгустам Чырве з выдавецтва "Обскурус", які быў настолькі ласкавы, што пацікавіўся, ці мае намер я працягнуць энцыклапедыю аб чароўных істотах. Я тады займаў вельмі малаважную пасаду ў міністэрстве магіі і выкарыстаў гэты шанец, аргументуючы сваё рашэнне жаласнай зарплатай — два сікля ў тыдзень — і магчымасцю праводзіць водпуск, вандруючы па зямным шары ў пошуках новых магічных выглядаў. Канец выдавецкай гісторыі такі: кніга перавыдаецца ў пяцьдзесят другі раз. Гэты ўступ мае мэтай адказаць на некалькі найболей часта зададзеных пытанняў, якія з'яўляюцца ў маёй паштовай скрыні кожны тыдзень з пары першай публікацыі гэтай кнігі ў 1927 году. У першых, найважнейшае пытанне — што такое "істота"?

Што такое "істота"

(гэта вялікая валасатая штука з кучай ножак)

Азначэнне слова "істота" выклікала спрэчкі, не якія спыняліся стагоддзямі. Той, хто толькі пачаткаў вывучаць Магізоологію, можа злічыць гэта дзіўным, але праблема стане зразумелая, калі мы разгледзім тры тыпу чароўных істот.

Пярэваратні вялікую частку часу праводзяць у чалавечым абліччы (будзь то чараўнік або магл). Аднак раз у месяц яны ператвараюцца ў лютых четырохлапых звяроў, якія прагнуць забойства і пазбаўленых чалавечай сумлення.

Звычкі кентаўраў не падобныя на чалавечыя: жывуць яны дзіка, адмаўляюцца насіць вопратку, аддаюць перавагу насяляць удалечыні ад маглаў і чараўнікоў і, тым не менш, маюць роўны ім розум.

Тролі маюць падобную з чалавекам знешнасць, простаходныя, іх можна вывучыць пары простых слоў, і ўсе ткі яны тупей самога дурнога аднарога і не нададзеныя магічнымі здольнасцямі, акрамя дзіўнай сілы.

Зараз задамося пытаннем: якое з гэтых істотаў "Чараўнік" — гэта значыць, асобіна, годная законных мае рацыю і галасы ў кіраванні магічным светам, — а якое з'яўляецца "істотай"?

Раннія спробы вырашыць, якія з чароўных істотаў павінны звацца "істотамі" адрозніваліся крайняй непрадуманасцю.

Бэрдок Малдун, старшыня Рады Чараўнікоў[2] яшчэ ў чатырнаццатым стагоддзі пастанавіў, што любы чалец чароўнага грамадства, які ходзіць на двух нагах, з гэтага часу і надалей будзе мець статут "Чараўнікі", усё астатнія ставяцца да "Істотаў". У запалу сяброўскіх пачуццяў ён заклікаў усіх "Чараўнікоў" на саміт для абмеркавання новых чароўных законаў да свайго жаху высвятліў, як ён аблічыўся. Зала збору апанавалі гоблінамі, якія прывялі з сабою столькі двухногіх істот, колькі змаглі знайсці. Вось што піша Бацільда Захлоп у "Гісторыі Магіі":

Як мы бачым, наяўнасць двух ног у істоты яшчэ не азначае, што яно можа або жадае прыняць удзел у кіраванні. Разлютаваўшыся, Бэрдок Малдун адмовіўся ад далейшых спроб уключыць у Раду Чараўнікоў нелюдзяў чароўнага грамадства.

Паслядоўніца Малдуна, мадам Эльфрыда Клагг, спрабавала змяніць азначэнне "Чараўнік" у надзеі стварэння бліжэйшых сувязяў з іншымі чароўнымі істотамі. "Чараўнікамі", абвясціла яна, з гэтага часу будуць звацца тыя, хто здольны гаварыць на чалавечай мове. Усё, хто мог растлумачыцца з чальцамі Рады, былі запрошаныя на наступны збор. І зноў ткі паўсталі праблемы. Вывучыўшыся некалькім простым прапановам у гоблінаў, з'явіліся тролі і аднавілі разбурэнне залы. Вакол ножак крэслаў насіліся Раздражары, наровячы цапнуць любую лодыжку, да якой маглі дацягнуцца. Паміж тым, прыбыла вялізная дэлегацыя прывідаў (якія ў поры Малдуна на саміце адсутнічалі: бо яны не стаялі на нагах, а парылі), якая выклікала агіду сваёй заявай, што "Рада бессаромна патурае жаданням жывых, і не звяртае ўвагі на патрэбы мёртвых". Кентаўры, якія Малдуном класіфікаваліся як "істоты" а зараз падыходзілі пад азначэнне мадам Клагг, як "істоты", адмовіліся пагадзіцца з пратэстам Рады аб выключэнні русалчынага народа, якія не маглі мець зносіны ні з кім, акрамя як сябар з сябрам, пакуль знаходзіліся на паверхні.

Аж да 1811 года ніхто не мог падабраць азначэнні, з якім бы пагадзілася вялікая частка чароўнага грамадства. І тады Гроган Стамп, новы міністр магіі, пастанавіў, што "Чараўнікоў" можна лічыць "любое стварэнне, якое мае дастатковы інтэлект, каб зразумець законы чароўнага свету і несці адказнасць за іх прытрымліванне"[3]. Прадстаўнікі троляў былі апытаныя ў адсутнасці гоблінаў і высвятлілася, што яны не разумеюць нічога з таго, што ім гавораць; таму, нягледзячы на іх двуногасць, яны былі класіфікаваныя як "істоты"; русалчын народ упершыню пасродкам перакладнікаў быў запрошаны далучыцца да ўсіх "Чараўнікоў"; эльфы, феі і гномы, насуперак свайму чалавекападобнаму абліччу, былі рашуча змешчаныя ў катэгорыю "істотаў".

Зразумела, на гэтым пытанне вычарпаны не быў. Мы ўсё добра знаёмыя са прыхільнікамі крайніх мер, якія выступаюць за класіфікацыю маглаў, як "істотаў"; акрамя таго, мы ведаем, што кентаўры адмовіліся ад статуту "істот" і пажадалі быць аднесенымі зваротна да "істотам"[4]. Пярэваратні, тым часам, ужо шмат гадоў пераходзяць з Падпадзялення Істотаў у Падпадзяленне Істот і зваротна; да часу напісання гэтай кнігі ў Падпадзяленні Істот з'явілася Кіраванне Падтрымкі Пярэваратняў, хоць Падпадзяленню Істотаў падпарадкаваныя Рэестр Пярэваратняў і Секцыя ўліку Пярэваратняў. Некалькіх высокаінтэлектуальных істот былі аднесеныя да класа "істотаў" з за сваёй няздольнасці пераадолець драпежную сутнасць. Акромантулы і Манцікоры здольныя да складнай прамовы, але паспрабуюць зжэрці любога, які апынуўся побач чалавека. Сфінкс размаўляе выключна галаваломкамі і загадкамі і прыходзіць у лютасць ад няправільных адказаў.

Дзе бы на старонках кнігі мы ні працягнулі высвятляць недакладнасці ў класіфікацыі істотаў, па зразумелых чынніках нататкі аб іх я змясціў спачатку.

[1] "Не будзіце спячага дракона".

[2] Рада Чараўнікоў папярэднічала міністэрству магіі.

[3] Выключэнне было зроблена для прывідаў, якія сцвярджалі, што адносіць іх да "Чараўнікоў" па меншай меры няветліва, бо "яны сваё аджылі". Стамп, адпаведна, стварыў тры падпадзяленні ў Аддзеле па кантролі чароўных істот, якія захаваліся па гэтай дзень: Падпадзяленне Істотаў, Падпадзяленне Істот і Падпадзяленне Парфумы.

[4] Пасля таго, як у клас "істот" былі прынятыя чародзейкі і вампіры, кентаўры абвясцілі, што будуць вырашаць свае праблемы незалежна ад чараўнікоў. Год праз русалчын народ зрабіў такую жа заяву. Міністэрству магіі прыйшлося змірыцца. І хоць была створана асобнае Кіраванне па сувязях з кентаўрамі ў Падпадзяленні Істотаў Аддзела па кантролі чароўных істот, ні адзін кентаўр ні разу не скарыстаўся яго паслугамі. З тых самых пор "паслаць у Кіраванне Кентаўраў" — стала жартам у Аддзеле, і азначае, што твар, якому яна прызначаная, неўзадаўжкі будзе звольнена.