4
Толькі я адышоў ад беларускага музея, як мяне аклікнулі:
— Дзень добры, волат!
Я ўздрыгнуў. Перада мной стаяў Яцкевіч — той студэнт, які камандаваў намі ля універсітэта ў час бойкі.
Ну, як тваё пераноссе?
Зажыло...— буркнуў я, нездаволены, што перашкодзілі пабыць аднаму са сваімі перажываннямі.
Э-ге, ужо амаль нічога не пазнаць, «ліхтары» пажаўцелі! I астатняе да вяселля зажыве!
Студэнт размаўляў са мной манерай чалавека, перад якім хоць і добры вясковы хлопец, але вялікая недарэка ў параўнанні з ім, гарадскім воўкам.
Што з таго...
А чым ты нездаволены? — спачувальна спытаў ён. З памят-нага вечара ля універсітэта гэты студэнт зрабіўся для мяне аўтары-тэтам і, бадай, адзіным блізкім чалавекам у Вільні, не лічачы Суткуса. Таму я сабраўся адкрыць яму сваю таямніцу.
За навуку трэ плаціць, а няма чым. Работы шукаю...
А як ты жыў дагэтуль?
От, неяк жыў...
А цяпер ужо не можаш? То схадзі на Нямецкую вуліцу. Там існуе дабрачыннае таварыства, паможа,— кінуў ён ні то жартам, ні то сур'ёзна.
Студэнт, відаць, хацеў мяне бачыць дужым, здаровым, і я яго расчараваў.
Не бядуй, будзе і на нашай вуліцы свята, пабачыш!
Сам ведаю. Але калі?
Раптам ён ажывіўся:
А ты, хлопча, хват! Толькі прыкідваешся такой авечкай!
...
Нават рэвальвер маеш! I хто б падумаў, а? Такі сабе ціхі і спакойны, ды з вёскі... Добра. Калі-небудзь спатрэбішся для нас з ім, Прыйдзеш?
Магу.
Буду мець на ўвазе. А рэвальвер трымай. Толькі асцерагайся, за яго — пяць гадоў турмы! I не падай духам... Ведаеш, хто сказаў пра рэвальвер? Студэнтка, якая цябе ратавала. Дарэчы, гэта пра яе газеты пісалі, што шлюб у турме брала, чытаў?
Пра яе?.. Я нават у Лукішках быў!
Во, бачыш!
Дык гэта яна-а? — ажывіўся я.
Салют!
Студэнт знік, а я нейкі час стаяў расчараваны. Тая самая гераіня? Такая звычайная, з крывымі зубамі нават?!. Гы!
Хутка, аднак, забыўся і пра яе.
«Расплакаўся як слізняк, знайшоў перад кім!.. І чаго ты перад кожным сябе трымаеш гэтак, бытта ён бог, а ты нішто?»