- Га! Спартсмэны… Штосьці сёньня запазьніліся.
- Справы, Пятровіч, справы, - інструктар прасьлізнуў у прачыненыя дзьверы і, кіўнуўшы на спадарожніка, які нерашуча тупаў ля ўваходу, дадаў: - Гэты са мной.
Адась ужо заносіў нагу над парогам, як адчуў раптам штуршок у сьпіну. Хлопцы, што дагэтуль мірна курылі зводдаль, таксама рынулі ў дзьверы, але тыя з трэскам зачыніліся. Небаракі паказвалі чырвоныя кніжачкі, даводзілі, што яны журналісты і запрошаныя сюды на творчую сустрэчу, але прыдзьвернік быў няўмольны.
- Ведаю я вас… журналістаў, - прасіпеў Пятровіч, і невыразная лаянка знадворку пакрылася шоргатам ягоных тэпцяў.
О, дзіўны і поўны таямнічай інтрыгі сьвет вечаровай кавярні!
Колькі нясьмелых душ станавіліся тут безразважна сьмелымі, колькі зьнявераных у каханьні перажывалі тут сваю другую маладосьць, асавела паглядаючы на смуглявыя ногі афіцыянтак, і ўсьлед за героем Талстога хто толькі не казаў тут сам сабе: “Не, жыцьцё ня скончанае”
Так, жыцьцё ня скончылася, яно толькі пачынаецца, і, натхніўшыся гэтым адкрыцьцём, хто з нас, шаноўныя, ня кідаўся наталяць прагу жыцьця ў баксёрскіх рухах палымянага “шэйку”. Чые толькі абцасы не мазгаталі па наваскаванай падлозе “Ивушки”! Дробным макам сыпалі тут чаравікі заезджых лектараў і камандзіраваных, імпэтна лёталі танныя туфлікі і паўкеды навучэнак і навучэнцаў мясцовага палітэхнікума, адчайна грукалі вастраносыя, з загнутымі мыскамі “коры” слухачоў праскораных курсаў электралінейшчыкаў і, урэшце, выхаднымі днямі на скочным майдане зьяўляліся боты кіраўнікоў ніжэйшага зьвяна сельгасарцеляў, якія нехлямяжа бухалі, намагаючыся зьвязаць мудрагелістыя па “барыні” з простым рытмам “леткі-енкі”.
У гэты бліскучы сьвет і даў нырца аглушаны і спанталыжаны “атлет-цяжкавагавік”. І хаця дагэтуль бываць у вечаровых кавярнях Адасю не даводзілася, за сьпінай дасьведчанага трэнэра ён пачуваў сябе, нібыта ў калідоры роднага інтэрнату.
- Адаме, дарагі, мы сёньня ж правядзём першую трэніроўку, - паведаміў інструктар выхаванцу, калі яны добра падсілкаваліся.
- Табе дастаткова будзе авалодаць толькі адным прыёмам – “сядло”, і да цябе будзе страшна падыходзіць. Чуеш? Я зраблю зь цябе першакляснага барацьбіта! – Жамяра вісеў на Адамавай шыі і даволі дрэнна варочаў языком: - Ты чуеш?..
Але Адась ужо нічога ня чуў. Думкі ягоныя паланіла яна – бялявая дзяўчына ў стракатых штанах. Дзяўчына сядзела за суседнім столікам і з адсутным выглядам слухала чорнага даўгялу, які падсеў да яе.
- Божухна! – прашаптаў Адам. – Якое гэта шчасьце – прытуліць да сябе гэтую красуню!
Недзе пад стольлю загуло, засьвістала, пачуўся гучны дробат і нехта ўзрадаваным голасам паведаміў: - Для нашых дарагіх гасьцей Наталі і Вагана сьпявае салістка ансамблю Анджэла Шамшура!”
Кульнуўшы восьмую чарку, Адам асьмеліўся.
- Ана нэ танцуэт, - адказаў за дзяўчыну даўгяла, пасьміхаючыся з-пад сваіх чорных вусікаў.
Да свайго стала Марштрупа вярнуўся пастарэлі і асунуты. Абхапіўшы далонямі голаў, ён самотна паглядаў на танцораў.
Дзяўчына стала сьпінай да Адася, гэткая зграбненькая і харошая, і на яе сьпіне, якраз там, дзе была сушпілка станіка, ляжала валасатая рука даўгялы.
- Міленькая, - прашаптаў Адась, і ўваччу паплылі постаці бялявай дзяўчыны, афіцынткі Люсі, галасістай сьпявачкі Шамшуры, і ўжо немагчыма было аднавіць з усіх гэтых зыкаў і неўсьвядомленых парываньняў душы сапраўдную карціну сьвету. Ён парываецца бегчы, яго трымаюць, просяць суняцца… Навошта яго трымаюць? Няўжо яны не разумеюць, што яму трэба ехаць на Данбас, да Ілоны? Пах бэнзыну на момант праясьняе розум: за мокраю шыбай плывуць размытыя плямы ліхтароў, потым усё зьнікае, і душу спавівае такая жаданая ціша.
Наўкол, як кінуць вокам, шэрая верасовая імшара і як адбітак яе – шэрае неба над галавой. Доўгія кужэлістыя пасмы сьцелюцца долам – дзесьці побач гарыць тарфянік.
Вось ужо каторую гадзіну ён блукае па Ельнінскім балоце і шукае Ілону. Яна недзе тут – за шэраю завесай смугі толькі што гучаў яе голас. Зьняможаны, ён валіцца на купіну і бачыць сьляды: два цёмныя хвалістыя паскі прыбітага верасу цягнуцца ў кірунку да выспы.
Ён і не прыкмеціў, як апынуўся на высьпе – парослым чэзлымі хваінкамі пагорку, на якім стаяла пахілая, падобная да курнай лазьні хаціна. Некалі, яшчэ перад вайной, на імшарыне здабывалі торф, ад тых часін і буцьвее яна тут, цёмная і закінутая, бунтуючы фантазію вясковых кабет.
Якраз у той год, як ён нарадзіўся, на балоце згубілася дачка глухой Хадорыхі – правалілася, відаць, у падземнае тарфяное вогнішча. Але жанкі казалі іншае. Нібыта загінула дзяўчына страшнаю сьмерцю ў абдымках ваўкалака, які, як казалі, і дагэтуль жыве на высьпе, а сьветлымі месяцовымі начамі лётае, бледны і страшны, шукаючы ахвяраў.
У адзіным вакенцы хаткі гайданулася няпэўнае фасфарычнае сьвятло. Слабасьць валіла з ног, а грукат сэрца азываўся глухім булькаценьнем у горле. Укленчыўшы, ён падпоўз да вакенца і, прымружыўшы ў нясьцерпным чаканьні вочы, наблізіў твар да шыбы.
Цьмяны агеньчык каганца выхопліваў зь цемры толькі рукі: маленькую белую руку ягонай каханай і нечую смуглявую, валасатую, якая трымала Ілону за локаць. Ён пазнаў гэтую руку – гэта той, чорны даўгяла з-за суседняга століку. Кроў хваляй б’е ў скроні, яго пачынае трэсьці.
У цемры матава пазначылася сьпіна, і сьвечка згасла. Апантана ўглядаючыся ў чорную бездань, ён адчуў раптам, што той, у хаце, таксама падышоў да вакенца і глядзіць, нябачны, яму ў твар, пасьміхаючыся нежывой, застылай усьмешкай. У вочы яму глядзеў страхаморлівы ваўкалак!
Адхінуўшыся, ён намагаецца бегчы і заўважае, што нехта медзьведзяваты і жудасны стаіць за сьпінай… Твару не было: толькі вялікія страказіныя зекры ды шэрая пыса аграмаднага палёвага коніка.
- Падглядваеш?! – рыпучы голас азываецца рэхам. Адась цісьнецца лапаткамі да збуцьвелага бярвеньня і бачыць зялёнае галіфэ. Выхавацель Фарзун? Але чаму ён у супрацьгазе і што гэта ў ягонай руцэ?
Фарзун намёртва сьціскае плячук і, узьнімаючы над галавой нешта льсьняна-чорнае і жахлівае, пачынае шалёна трэсьці… Страшная здагадка шыбае ў мозг – у руцэ Фарзуна атамная бомба!
Яму млосна, з астатніх сіл ён лямантуе і, разадраўшы павекі, бачыць салатавую майку з надпісам “Авторемзавод”. Васіль яшчэ трасе яго за плячо, але, убачыўшы, што сябар прачнуўся, уздыхае і стомлена валіцца на ложак.
- Як я ўчора, сам прыйшоў, ці як?