Вада ў рэшаце: читать книгу онлайн полностью и бесплатно

— А што, можа не ўкраў? Ты ж толькі ведаў, што ў палоўніку трымаю, — не выцерпеў Іван, бачачы, што ёсць магчымасць сагнаць накіпеўшую злосць, і лясь Хведарчыка..

— Так-так, Іван! Не будзь дурнем, дай! Пастой за сваё, — паддаваў злосці Мікалай, сам разглядаючьтся за звярком.

Але не было ані тхорыка, ані Бобіка, ані бабкі Кацярыны.

ЗНАК

Прысніўся Івану сон, што яго хата загарэлася. Гарыць, як свечка. Ні жонкі, ні дзяцей. Вёска нібы вымершая. А да хаты і падступіцна нельга — пыхціць, балахціць. I раптам — ні адтуль, ні адсюль, сусед паявіўся. Стаіць і басаком галавешкі расцягвае, ды ўсё на свой панадворак.

Прабудзіўся Іван і да розуму не прыходзіць. Што за дурны сон? Ен і хрысціўся, і прасіў святога Язэпа, каб у добры перамяніў, а ў канцы канцоў махнуў рукою і пачаў апранацца.

— Спіцца, дык сніцца, — сулакойваў ён сябе.

— Пажар — гэта ўбытак, — сказала старая Яўдося, Іванава маці. — У сны трэба верыць. Я памятаю, перад тым, як той канец вёскі гарэў, нашым маме дзве ночы падрад чырвоныя каровы сніліся. Чырвоныя-чырванюсенькія па вуліцы ішлі. Яны тады і гаварылі, што няйначай, як пажар будзе. I збылося.

— А я ўжо даўно прыкмеціла, што з нашым парсючком нешта нядобрае, — пачала жонка. — Некалькі дзён сахнелы стаіць. I есці не есць, так як еў. Барані Бог, каб не здох. Ведаць, то дакалолі б. Такі парсючок...

— А я вам кажу, што суседа асцерагацца трэба, — зноў адазвалася Яўдося. Сон жа гаворыць — нібы ён і дапамагаў, але ўсё на свой панадворак цягнуў. Нажыцца на нашым хоча. Я гэта ўжо падазравала, але маўчала. А сон пацвердзіў. Вы глядзіце ці ён часам з хлявамі на нашае ўлезці не думае. Будавацца ж плануе, а тут плоту няма ды і мы з ім так цацы-цацы. Нешта ён апошнім часам надта ж добранькі стаў. Учора і яблык малому даў.

— I сапраўды, — перадумоўваў Іван. — Ён тут сядзіць, нібы пан. I гусі ходзяць, і куры на панадворак лезуць, і авечкі забягаюць. Як добра то добра, але калі ты яшчэ нажывацца на маім хочаш... Ужо ў мінулым годзе я гэта прыкмеціў, калі ён вяз спускаў. Не хацелася той грызні, суседзі ж. Але калі так, дык больш твае куры хадзіць тут не будуць.

I яшчэ ў гэты дзень пачаў ён закопваць слупкі пад плот.

— Што ж ты, Іван, робіш? — спытаў сусед. — Гарадзіцца хочаш, дык гарадзіся, але навошта на маё лезеш?

— На тваё? То глянь на агароды, бачыш, як мяжа бяжыць?

— Агародамі ты мне тут не тыцкай! Паглядзі, дзе гранічны паль закопаны, сляпаку, ты!

— Палём мне вочы замазваць уздумаў! Думаеш, не ведаю калі ты яго перанёс? Каб з хлявамі на самую мяжу ўлезці! Зямля яшчэ свежая.

— Каб ты праваліўся! Гэта ж твая бахурня з маімі дзяцьмі роў капала, каб ваду на вуліцу спусціць! Сам жа ганяў!

— Мае не капалі. Самому сорамна было, дык дзяцей напусціў, каб перанеслі! Нажыўся!

— Я на тваім? Каб цябе спруціла! А гэта чые куры на панадворку бегаюць? — і папусціў кіем.

— Ах, ты зладзюга...

— Што? Дакажы! — не даў дагаварыць.

— А твая сухая Яга то капусты ў маім агародзе не парэзала? — Выляцела з хаты Іванава жонка.

— Вядзьмішча ты, каб ты згарэла! — не сцярпела і суседава. — Сама, як тая дурачка, бегала: “Ой, набралі б у нас капусты! Ой, набралі б у нас капусты! I так марнуецца, авечкам аддаваць трэба будзе”. Думаеш, я яе ела? Каб захварэць? Ты ж без чараў даць не дасі. Хопіць што сваю куму агуркамі накарміла. Па сённяшні дзень па бабах ездзіць. А пропадам згінь, твая капуста! — і пачала шпурляць галоўкамі на суседчын панадворак.

— Іванавы з суседам б'юцца! Іванавы з суседам б'юцца! — пераказвалі па вёсцы і ўсе выходзілі ды ставалі, каб паслухаць. Хто далей, хто амаль пад сам Іванаў панадворак падыходзіў. А тыя характарызавалі сябе аж да самага вечара.

А кажуць, што на вёсцы сум і пустэча. Хопіць, каб толькі сон прысніўся.

МУЗЫКІ

Аркестр роў ужо з паўгадзіны. Двое, з перавешанымі праз плячо гітарамі, верашчалі ў мікрафон. Трэці, то круцячы, то ківаючы, галавою, нібы б'ючы паклоны сваёй музыцы, валіў у бубны.

А ля святліцы вылі матацыклы, пішчалі тармазы машын. Прачытаўшы, у парасклейваных па ўсёй ваколіцы самаробных плакатах-запрашэннях, з'язджаліся на музыкі.

А аркестр рэзаў. I то гэтак, што, з пачаткам кожнага танца, на другім канцы вёскі з дзікім крыкам узнімаліся вароны і доўга-доўга кружылі.

Біляцёр, апаражніўшы невядома каторую бутэльку піва, якое прадавалі намесцы, падшчыпваў дзяўчат, радасна шчырачы зубы. Мясцовых пускаў дарам. Ды паспрабуй не пусці, а асабліва жанчын! Такую апінію выставяць, што век людзям на вочы не пакажашся. Як з Санькам было, калі Дарчынага сабаку прыбіў? I то ў сваім куратніку злапаў. Як пусціла тая пагалоскіі, што ён з сабак шкуры здзірае, дык па сённяшні дзень мясцовыя пальцам паказваюць ды „гаўкаюць", праходзячы ля яго хаты.