— Адваяваліся, хопіць,— уздыхнуў Анупрэй.
— А стрэльбу нашто валачэш? Няўжо яшчэ не наняньчыўся з ёю?
— Прывык. Хай будзе, можа яшчэ і спатрэбіцца,— усміхнуўся Аляксандр.
— Не плач, Параска, калі жывы, прыйдзе твой Амяллян.
— Каб жа даў бог! — І пабегла ў двор.
У канцы Карпілаўкі Анупрэй спыніўся.
— Мне сюды.— І працягнуў Аляксандру руку.
— Што, бальшавік, рабіць збіраешся? — спытаў Салавей.
— Што ўсе, тое і я. Савецкую ўласць рабіцьмем.
— А вінтоўку не ўзяў. Тут, брат, рэвалюцыю яшчэ толькі пачынаць трэба. Ты ж вельмі не прысыхай да бабы. Прыходзь у воласць. Збярэшся, падумаем, з чаго пачынаць.— Салавей паправіў на плячы вінтоўку і пайшоў, шастаючы апалым лісцем.
На валасным ганку ранейшай шыльды з двухгаловым арлом не было. На зашчытку, дзе яна вісела, відзён квадрат светлых дошак. Гэта ўжо спадабалася Аляксандру. Ён падняўся па прыступках і ўвайшоў у вялізную пустую зборню. У кутку на доўгай лаве сядзела старая жанчына і жавала кавалак падгарэлага скавародніка.
— Добры дзень, цётка!
— Эге ж, здароў, салдацік,— адказала яна.
— Хто тут цяпер правіць намі?
— А бог іх разбярэ, хто кім правіць. Нашы, селавыя, кажуць, сядзяць, Пракоп з Максімам Архіпавым. Калі тутэйшы, дык павінен ведаць.
— Гэта ж каторы Пракоп?
— Зубарэвіцкі, Малаковіча Дзяніса сынок. Там яны ўсе, у іх і пытай.— Яна паказала на дзверы, за якімі раней сядзелі пісары; адтуль чуваць былі прыглушаныя галасы.
Салавей шырока адчыніў дзверы, паставіў у кут вінтоўку, доўга ціснуў і трос рукі ўсім, хто быў у пакоі, паглядаў кожнаму ў вочы. А тут было чалавек шэсць. За канцылярскім сталом з ададранымі, пазакручванымі ўгору ражкамі зялёнага сукна сядзеў высокі, з бялявым віхарком на лбе Пракоп Малаковіч. З паперкаю ў правай руцэ побач стаяў чарнявы і тонкі Максім Ляўкоў.
— Сядай, расказвай, гаспадзін унцер, хто ты і што ты ёсць,— насупіў бровы Пракоп.— Ведалі цябе як добрага нашага гарапашніка, а цяпер не разбярэш, каго куды матанула.
— Зараз даложым.
Аляксандр расшпіліў заношаную салдацкую гімнасцёрку, запусціў руку глыбока за пазуху і доўга корпаўся, нешта дастаючы з патайнай кішэні. Потым важна выцягнуў пацёртыя картонныя корачкі і падаў Малаковічу.
Усе прысутныя сачылі за яго тварам. На Пракопавым ілбе разгладжваліся маршчынкі, шчокі паступова круглелі. Ён дачытаў да канца.
— Цяпер слухайце ўсе:
«Пралетарыі ўсіх краін, яднайцеся!
Бабруйскі уком РСДРП(б) Мандат. Таварыш Салавей А. Р., член партыі бальшавікоў, накіроўваецца ў Рудабельскую воласць для стварэння валрэўкома, арганізацыі савецкіх органаў і правядзення палітыкі Камуністычнай партыі бальшавікоў.
Старшыня укома.
Сакратар».
Распісваюцца так, што не разбярэш. Але пячатка стаіць.
— А ты яго гаспадзінам унцерам аблаяў,— засмяяўся Ляўкоў.
— Гэта не ўсё,— падняўся з лаўкі Салавей. Ён скінуў з пляча мяшэчак, доўга развязваў лямкі. Выцягнуў скрутак, загорнуты ў паперу. Малаковіч зубамі разарваў суравую нітку і на стале разгарнуў доўгае чырвонае палотнішча.