[151] E rua taina, ko Mahute, ko Tekona. [152] Ararua he vie o te tupahotu. [153] He ga vie nei erua, ku ite a peneie tou ga taina era о raua i Motu-Nui ina he oo te hagu. [154] He ki ararua mo pua i te rima. [155] He ki ararua mo mau ki Motu-Nui hai hagu ki te ga taina era о raua. [156] I oho era etahi raa ki Mataveri, he ui ina he tagata tiaki о te tupahotu i te tahataha vai kava.
[157] Taha era te raa о te rua raa he puhi i te umu e Mahute raua ko Tekona. [158] I po era he ki Mahute a Tekona ki to raua kenu mo oho mo hakaraga i tai. [159] He ki: «Ku mao а» e to raua kenu a Mahute raua ko te kona.
[160] He oho ararua vie ki Mataveri ki te kona i ira i naa ai i te umu. [161] Ina kai hakaraga mee ke i aga, he pora. [162] He hakaeke ki ruga i te umu.
[163] He kau ki ruga ia Motu-Nui, a Mahute raua ko Tekona. [164] He hakakau e tou ga vie era i te pora. [165] He pori i Motu-Nui ki to raua taina e kio ro a i roto i te ana. [166] Te matahiapo ko Kakega e hauru roa. [167] A Tuu Ihi e taaki roa i te haha.
[168] Tekona ku ite a i te patautau, he mee kia Tuu Ihi a ka hauru ro. [169] He hakahahine tou ga taina era ki tou nuu hauru era, he hakarivariva i mua ia raua i te kai mau era. [170] I oti era he hakaera i tou ga taina era e Mahute raua ko Tekona. [171] Kakega raua ko Tuu Ihi, he aara mate mataku. [172] Ha ui pehe i take ai to raua kona kio.
[173] I aroha era ki to raua taina he vanaga Mahute raua ko Tekona i te ohoga, he aroha tagi i to raua rakerake hagu. [174] He hakatikea ki tou ga taina era i te kai mau era mo hagu.
[175] I kai era Kakega raua ko Tuu Ihi i te kai mau era tou ga taina era he ki ki te ga taina erua mo hoki ki uta mai Motu-Nui. [176] He ki e te ga taina mo kau a Mataveri, mai kore e te nuu tupahotu tiaki о ira. [177] He ki ki toraua taina tane, mo oho ki Rano-Kau kio i roto. [178] He ki ki tou ga taina tane e ai roa te hagu о raro о Rano-Kau. [179] He ki ki te ga tame tane era kona riva mo raua mo mau hakaou i te kai a Rano-Kau.
[180] Kakega raua ко Tuu Uri be hakarongo ki te ga taina he ki mo ohoro ai ananake. [181] В haga a mo ite ana tae ai ha ieoreo tou ga vie era erua. [182] I oti era te hakaora itiiti he kau mai a nana ki Mataveri. [183] I te ohobaga mai ananake i vanaga ai e tou ga taina vie era kia Kakega raua ko Tuu Ihi peneie i to raua hare mauga Tuu-Tapu e noho era te ariki ko Uira.
[184] I tuu era ki Mataveri ina kai hakaveveri he oho ke tou ga taina vie era mai muri i te tagata. [185] He kio ararua i roto i te ana etahi о Rano-Kau. [186] Ina he veveri e mau era te kumara, te taro te maika. [187] A Mahute raua ко Tekona e mau roa i te moa, i te ika taatoa te raa ina he ite e te kenu. [188] I te rivariva о te kai о Kakega raua ko Tuu Ihi, he puai hakaou te hagu kai hini ia.
[189] Etahi mahana i tuu era Tekona, he vanaga peneie he tao umu о te ariki ko Uira to raua tupuna vie era. [190] He vanaga ki toona taina peneie ariki Uira ku hurt a te nohoga ki Kai Heke. [191] I tou po a te oho ararua tagata ina he mee i ite, ki te hare о to raua tupuna vie.
[192] Koa nui te tupuna vie о Kakega raua Ko Tuu Ihi mo tou gagata era. [193] Ku mate a te hihi i te ariki ko Uira о te vara bakataika о te rave ino. [194] He ki ki too nuu era erua peneie e pua ro te rima. [195] He ki ki hakauru au i te kai ki te ariki, he momoko atu korua. [196] He ki ki tou nuu era erua mo mimiro kavarikavari i te aro о te ariki. [197] He ki he hakatupuaki atu koroiti koroiti [198] E teka takoa ro a Uira korohua mo ui ki te minriro haga. [199] He ninaa a Uira e kо nape. [200] Peira ana tigai maitaki.
[201] Pahe me ki tahi era e te tupuna vie i mee ai Kakega raua ko Tuu Ihi. [202] Tano rahi te vanaga о tou nuahine era. [203] I higa era i te ruru a Uira, he bore mai te heruheru. [204] He pari te toto о Uira he mate.
[205] Poara tou ga taina era erua be hakamau i tou ga heru era ki tou tupuna vie era ki Motu-Nui. [206] Ku hahaga ana mo hakatikea kia Hetereki i te matatoa. [207] I vanaga era e toiij nuahine era, he manau Hetereki peneie be reoreo, ku haau a ananake ko te tupahotu. [208] He ki ki te tao umu peneie: ana ai ku tigai a tou nuu taina era i te ariki ka ki mo mau mai i te puoko. [209] He ki ki te tao umu e tiaki ro atu au kia raua i te manavai о Ana-o-Koka.
[210] I hoki era tou nuahine era ki te hare he ki ki tou ga taina era i te haga era о Hetereki. [211] Tou ga taina era i po era he mau ko te puoko, ko te hakari о te ariki ko Uira, ki tou kona ki era e Hetereki. [212] I ui era Hetereki i tou hakari era о Uira he manau, he agi maua, he too mai, he topetope ki te tagata oona.
[213] He hakarivariva i toona tagata mo taua ki te tupahotu. [214] Te tupahotu i ui mai era ki te puoko о Uira i ruga i te miro e huki roa e te miru he hebeu ro ai. [215] Te tupahotu mataku, he kio, he kau keke tahi ro ai. [216] Varavara no te nuu i noho i taua о te mini nuu puai era a. [217] I roto ia raua a Tuu Hare, he ui vanaga, manau о te ariki ko Uira. [218] He hore tahi e te mini ia raua. [219] He kai tahi te hakari e te miru mo gogoro о te re.
[220] I oti era te taua nei kai taua hakaou te Miru raua ko te tupahotu i rahi ro te tau.
12.1. Хетереки
[1] Около Пуку-Атуре местожительство мата миру. [2] Pay Нуи — тангата хонуи [миру], у него трое сыновей.
[3] Любимым его сыном [был] Хетереки, красивый юноша, [отличавшийся] большой силой. [4] Своим хорошим (?) характером он завоевал также любовь своих подданных. [5] [Он] был смелым воином, и его любили люди его мата [и] все мата Пито-о-те-Хенуа. [6] Братья его повиновались ему.
[7] Мечтой Хетереки было узнать весь [остров] Пито-о-те-Хенуа. [8] Однажды утром [он] отправился в путь со своими братьями [и] тридцатью воинами.
[9] [Когда он] прибыл в Анакену, [то] узнал от людей, что на холме Пуи проходят состязания между воинами Хити Уиры. [10] Хити Уира [был] сыном Уиры, вождя тупахоту. [11] Хорошо зная, [что] говорят о ловкости Хити Уиры, Хетереки хотел посмотреть [на него]. Со всеми своими людьми [он] поднялся на Пуи.
[12] [Они] поднялись [на холм и] увидели поразительные состязания. [13] Сказал один из братьев Хетереки: «Никогда я не видел таких состязаний». [14] Хетереки тоже залюбовался состязаниями. [15] [Он] собрал своих воинов [и] сказал: [16] «[Давайте] спросим у Хити Уиры, можем ли мы принять участие в состязаниях».
[17] [Они] подошли к Хити Уире [и] спросили [у него разрешения] принять участие в упражнениях. [18] Сказал Хити Уира, [обращаясь] к Хетереки: «Согласен». [19] Оба [вождя] решили применять лишь копья с тыквенными наконечниками, чтобы уберечь воинов от ран. [20] Люди миру [и люди] тупахоту с радостью начали игру. [21] [Как] миру, [так и] тупахоту стремились победить.
[22] [Когда] солнце село, Хити Уира сообщил, [что] его люди устали. [23] Решение Хити Уиры было возобновить игры на следующий день. [24] Хетереки сказал: «Я согласен возобновить игру завтра». [25] Хити Уира [и] его люди были рады состязаться с храбрыми воинами.
[26] Хетереки заметил, [что] тупахоту побеждали его людей. [27] Тесня миру, [они] насмехались над ними [и] смеялись. [28] Эти насмешки [и] оскорбления обидели Хетереки.[29] На третий день Хетереки сказал своим братьям, чтобы [они] взяли копья с обсидиановыми наконечниками. [30] [Он] сказал своим братьям, чтобы [они] спрятали копья около Пуи. [31] [Он] сказал своим людям, чтобы [они] днем [берегли силы] во время состязания. [32] [Он] приказал им, [как только] Хити Уира скажет, что состязание заканчивается, взять копья [и] напасть на тупахоту. [33] Желанием его было отомстить тупахоту за насмешки [и] обиды.
[34] Солнце село, [и] Хити Уира сказал Хетереки, что состязания закончены. [35] Миру схватили спрятанные копья. [36] Первое копье бросил Хетереки. [37] [Он] ранил Хити Уиру, [тот] умер.
[38] Вождь их погиб, [и] тупахоту растерялись. [39] [Они] думали, что рана была случайной. [40] Наконец они поняли, что на них напали: на них летел [град] копий.
[41] Не имея копий, потеряв вождя, терпя потери в своих рядах, [они] отступили с холма Пуи, [который] входил в их владения. [42] Миру с радостью овладели Пуи. [43] [Они] погнали тупахоту в ущелье, чтобы там перебить их.
[44] Одна старуха-колдунья, по имени Нуа Хине Пике Ури[469], сидела на камне[470] [и] наблюдала за состязаниями этого дня. [45] Когда [она] увидела предательское нападение миру, [она] в гневе воскликнула: [46] «Я желаю, чтобы воины Хити Уиры вновь обрели свой боевой дух. [47] Пусть Ехо [и] Маху[471] придут на помощь тупахоту! [48] Я враг миру. [49] Я хочу, чтобы победили люди Хити Уиры».
[50] Из моря вышли, как кена, Ехо [и] Маху, они приняли вид стражей [и] помогли тупахоту в битве.
[469] Нуа Хине Пике Ури — «Старуха — черный краб» (ср. paп. nuahine — «старуха», pikea — «краб», uri — «черный»); см. версии 58.3, 58.5, где она превращается в маленького краба.
[470] В тексте pureva (арх.) — «не очень большой камень, который человек смог поднять и бросить одной рукой». Сейчас, говоря о камнях — больших или маленьких, — рапануйцы употребляют одно слово — «maea».
[471] Ехо, Маху — имена двух духов (ср. 12.3,25). Этимология неясна.