[5] E tahi mahana he oho Tuhi Ira ki te kona oka kai a ana i Haga-o-Teo ui i te mee oka. [6] I ka ui atu ena ko te manu nuinui e rere no mai a i ruga ia ia kavarikavari. [7] I topa era ki ruga i te henua maere raua ko te huru ke he hakahahine.
[8] He ui atu Tuhi Ira ko te manu ariga tagata e ui riva ro maia kia ia. [9] I oti era te mataku о Tuhi Ira he hakahahine, he ui ki tou manu era: «Ко ai kое». [10] He pahona te manu: «Ina kое kо mataku, a au ko Hena Naku, he atua о te manu vaikava taatoa». [11] He hakatikea kia Tuhi Ira i toona kahu huruhuru he ki e hapao ro ia i te tagata uru huruhuru peia.
[12] I hoki mai era ki te hare i te ahiahi, he vanaga ki taana vie, ki te poki i tou mee piri era kia ia.
[13] Mai re tau pe mua taatoa te tagata he hatu raraua ko te huruhuru. [14] Te tagata i roto i te taua e manau roa reneie e hakaora re ia raua о mate e о ai te haoa. [15] E hukihuki roa i ruga i te rua papaku hai huruhuru mo hapao. [16] E hukihuki takoa roa i ruga i te miro ai ka oka i roto i te kona kai mo roou mo haka hua rahi. [17] Peira a i mua о te hare mo hehei о to akuaku о tuu atu.
[18] Ai mahana he tuu atu a Hena Naku raua ko taana vie ko Hina Haumara ki te Pito-o-te-Henua. [19] Te vie e oho atu era pa he ika nuinui tau i eke atu era te vae ki ruga i te henua he riro he vie maitaki.
[20] Te hare tuu rahi о Tuhi Ira. [21] A Hina Haumara i hapi ki te ga vie i te aga i te hei i te kahu huruhuru. [22] Aana takoa i hakamaa i te titigi i te mahute mo te nua, mo te hami. [23] Peira a he hakamaa i te hiro i te pena, i te taura hai toe puoko. [24] Aana i hakatikea te agahaga о te hauhau mo to taura hiohio.
[25] E tahi mahana he eke i ruga i te magai о te poki taga e tahi. [26] I ui era ika nehe he vaai ki te ariki ko Tuu ma Heke. [27] He too mai, he tunu, he kai. [28] Ku rahi a te mahana i te ino ai te ariki peneie ko ai tou ika era.
[29] He oti a ina Tuu Maheke, kai revareva hakaou a tai hopu, he tapu ro ai ki te taatoa. [30] He noho ro ai to ariki, ina he hi hakaou. [31] Peira a Hena Naku he garo ro ai mai ruga i te henua.
5.1. Хена Наку[214] — божество перьев
[1] Хена Наку, божество перьев, очень любил птиц, [живущих] на острове Пито-о-те-Хенуа. [2] Морские птицы, [которые были] под его защитой, предпочитали жить на скалах вокруг земли, чтобы нести там яйца. [3] Хена Наку покрыт перьями с ног до головы[215]. [4] Перья развевались на ветру.
[5] Однажды утром отправился Тухи Ира на свое поле около Ханга-о-Тео. [6] Там [он] увидел большую птицу, [которая] летала, кружась над ним. [7] [Птица] опустилась на землю [и] села около него.
[8] Тухи Ира увидел, [что у] птицы человеческое лицо; [она] весело смотрела на него. [9] [Когда] прошел страх, Тухи Ира подошел [и] спросил у этой птицы: «Кто ты?» [10] Птица ответила: «Не бойся, я Хена Наку, божество всех морских птиц». [11] [Он] показал Тухи Ира свое одеяние из перьев [и] обещал [свое] покровительство людям, [которые] будут, [как и он], носить перья.
[12] Вечером [Тухи Ира] вернулся домой [и] рассказал своей жене [и] детям о том, [кого он] встретил.
[13] С этого времена все мужчины [стали] носить перья. [14] Во время сражений мужчины думали, [что Хена Наку] предохраняет их от смерти [и] ран. [15] [Они] возлагали перья на могилы [предков], чтобы сделать их благосклонными. [16] [Они] укрепляли перья также на деревянных жезлах, [которые] втыкали на поле, чтобы обеспечить хороший урожай. [17] Поэтому[216] около входа в жилища они [втыкали перья], чтобы отпугивать акуаку, [стремящихся] войти [туда][217].
[18] Однажды Хена Наку пришел на [остров] Пито-о-те-Хенуа (о-в Пасхи) вместе со своей женой Хина Хау Мара. [19] Жена [бога Хена Наку] приплыла в образе большой рыбы, [но], ступив на землю, обернулась красивой женщиной[218].
[20] [Она] пришла сначала в дом Тухи Ира. [21] Хина Хау Мара научила женщин делать венки [и] одежду из перьев. [22] [Она же] научила [их] бить [кору] махуте для плащей и набедренных повязок. [23] [Она] научила также плести пояса [и] веревки из прядей волос. [24] [Она] показала также, [как] сплетать волокна [дерева] хаухау[219], чтобы [сделать] крепкие веревки.
[25] [Но] однажды [она] попалась на крючок одному молодому человеку. [26] [Он] увидел красивую рыбу и преподнес [ее] арики Туу Махеке. [27] [Арики] взял [рыбу, приказал] сварить [и] съел [ее]. [28] [На другой] день узнал арики о том, кто была эта рыба.
[29] [С тех пор] Туу Махеке перестал подходить [к берегу и] купаться в море; [он] запретил это всем. [30] Арики жил [там], [но ему было] запрещено удить рыбу[220]. [31] Так Хена Наку перестал появляться на земле.
5.2. [A Hiva Kara Rere te atua о te ua]
[1] Etahi nohoga о te Pito-o-te-Henua i oge ai te vai. [2] Te ua mahani era ina he topa hakaou, ku roa te nohoga. [3] Ku pakapaka a te kai oka. [4] Ku oti a te vai о roto i te pokoga.
[5] A Hiva Kara Rere atua о te ua ku riri a mo te mahigo o te Pito-o-te-Henua. [6] E topa rahi era te ua he ai to mau о te mahigo e tae topa era he ai te maruaki.
[7] Te mahigo о te Pito-o-te-Henua he ani ki te ariki mo ki te nuu aro atua mo ui, mo ani kia Hiva Kara Rere mo hakakore i te riri. [8] He ani ki te ariki mo hakauga i te nuu aio atua mo haka ani ki te ua.
[9] He takea e te ariki te maruaki о toona nuu, he uga te rogo kia Ragi Taki. [10] He hakauga ia Ragi Taki ani i te ua kia Hiva Kara Rere.
[11] He oho poorа Ragi Taki ki roto i te ana о Rano-Raraku. [12] He noho i roto i te ana, he hakarivariva. [13] Te hakatari о Ragi Taki he ga kope e hitu. [14] Ko raua no te mee mo rivariva mo hakahahine kia ia. [15] Te mee no a Ragi Taki kai he mamari, he maika, e he auke.
[16] Ko Ragi Taki a i te penei ku topa a te riri о Hiva Kara Rere tie hakaite ki te ariki peneie ku tano a mo haamata о te gogoro tapu. [17] A raro a Ragi Taki e horo mai era mai Rano-Raraku ki Ahu Toga-Riki. [18] Ananake ko tou ga kope era e hitu.
[19] He eke ki ruga i te ера о te ahu Ragi Taki hoko tahi no. [20] Ina etahi mo hakahahine kia ia. [21] He tutu te ani о te mahigo hahine ki Toga-Riki.
[22] He noi i mua о te moai he ohu i ruga era te reo a ruga i te ragi: [23] «Таrе, e Tive, ga poki a Tiki, hakapiri te tokerau о te papakina raua ko Poike. Ka hakapiri puhi Orogo ki Toga-Riki. [24] E Hiva Kara Rere ka hakamau mai te ragi ua».
[25] E ono ragihaga kia Tive raua ko Tare.
[26] I oti era he ragi hakaou: [27] «E te uka mata vai roa e Hiro e, ka topatopa mai!»
[28] Ha hamata koroiti, koroiti he hoko i te boko tapu, he haro te rima a te ragi. [29] He noho ro ai i ruga i te epa ahu ko ia ko te rima haro a ka takea ro te ragi ua rae.
[214] Хена Наку — этимология неясна. В переводе текста «Апаи» бог перьев назван Ера Нуку.
[215] Букв.: «от шеи до ног».
[216] В тексте peira(a); ср. рап. pera — «итак, так, поэтому»; маор. pera — «так, таким образом».
[217] Ср. текст 72,2,7.
[218] В переводе «Апаи» жена бога перьев названа Манана (Манана Таке), на землю она явилась в виде рыбы (72.2,8).
[219] Хаухау — растение гибискус (Triumfetta semitriloba); волокнами хаухау рапануйцы пользовались как нитками, сплетенные волокна служили веревками, из них рапануйцы плели сети для рыбной ловли.
[220] Ср. текст 72.1.